Hooikoorts test: welk bloedonderzoek een pollenallergie aantoont

Half mei, de graspollen lopen op, en jij slikt al drie weken elke ochtend een tabletje. Het werkt aardig. Toch weet je nog steeds niet waar je precies op reageert, en dat is nu net de vraag die een hooikoorts test kan beantwoorden.

De gratis quizjes die bovenaan Google staan, doen dat niet. Ze vragen naar je klachten en eindigen bij "je hebt waarschijnlijk hooikoorts". Wat een bevestigende test daarna meet, hoor je er nooit bij.

Mijn mening: die quizzen zijn gebouwd door de bedrijven die de tabletjes verkopen, en ze stoppen precies daar waar een echt antwoord begint.

Hoe kun je testen of je hooikoorts hebt?

Een quiz suggereert, een test bevestigt. De diagnose van allergische rinitis rust op je klachtenverhaal: wat je voelt, wanneer in het jaar, en waar je op dat moment bent. Een huidpriktest of specifiek IgE in je bloed wordt daarnaast gebruikt om dat verhaal te onderbouwen (PMID 33273461).

Dat verhaal is geen formaliteit. Klachten die elk jaar in dezelfde weken terugkomen, buiten erger worden en binnen zakken, wijzen sterker richting pollen dan welk getal ook. Thuisarts beschrijft datzelfde patroon in gewone taal, en je huisarts begint er ook mee.

De volgorde is dus: verhaal eerst, test erna.

Toen ik zelf op "hooikoorts test" zocht, waren zes van de tien resultaten bovenaan een symptomenquiz. Geen enkele legde uit wat de bevestigende test daarna eigenlijk meet. Daar begint dit artikel.

Wat meet een hooikoorts test in je bloed precies?

Een hooikoortstest in bloed meet specifiek IgE: de antistoffen die je afweersysteem tegen één bepaald allergeen aanmaakt. Er bestaat geen enkel hooikoortsgetal. Je krijgt een waarde per allergeen, in kU/l, dus apart voor graspollen, berkenpollen en bijvoetpollen.

Dat onderscheid is praktisch. Berkenpollen zitten grofweg in april en mei, graspollen van half mei tot in juli, bijvoet later in de zomer. Weet je welk pollen jou raakt, dan weet je ook ongeveer wanneer jouw seizoen begint.

Naast pollen hangen er allergenen in de lucht die het hele jaar aanwezig zijn: huisstofmijt, kat, hond en schimmels. Klachten die in januari net zo hevig zijn als in juni passen daar beter bij. Een huisstofmijt allergie test werkt via precies hetzelfde principe: specifiek IgE tegen dat ene allergeen.

Het inhalatieallergiepakket dekt de gangbare Nederlandse inhalatieallergenen in één keer af, pollen en jaarrond-allergenen naast elkaar.

Totaal IgE is iets heel anders. Dat telt al je IgE bij elkaar op en zegt niets over wélk allergeen je klachten geeft. Wat een verhoogde waarde wel en niet betekent, staat in het stuk over de IgE waarde in je bloed.

Bloedtest of huidpriktest: wat kun je het beste doen?

Het verschil dat het vaakst de doorslag geeft: antihistaminica onderdrukken doorgaans je huidreactie, dus ze moeten meestal enkele dagen voor een huidpriktest gestopt worden. De arts die de test uitvoert, bepaalt hoe lang precies. Op een specifiek IgE bloedtest hebben antihistaminica geen invloed.

Stop dus nooit op eigen houtje met je medicatie. Wordt er een huidpriktest gepland, dan hoor je van de arts die hem doet wat je moet doen en vanaf wanneer.

Slik je in het seizoen elke ochtend een tablet, en wil of kun je die niet onderbreken? Dan is bloed de logische route.

Verder liggen de twee dicht bij elkaar. In een vergelijking in de dagelijkse praktijk kwamen huidpriktest en serum specifiek IgE ruwweg overeen, met een AUC van ongeveer 0,84 tot 0,94 (PMID 32176225). Inwisselbaar zijn ze niet, en ze horen allebei naast je klachtenverhaal te liggen.

Een allergie test bij de huisarts loopt daarom meestal via bloed of via een verwijzing naar een allergoloog. Een huidpriktest doe je in de spreekkamer, met een reactie die binnen een kwartier zichtbaar is. Bloed prikken kan bij ons zonder verwijzing, en de uitslag komt later.

Betekent een positieve uitslag dat je hooikoorts hebt?

Nee, niet op zichzelf. Deze tests tonen sensibilisatie aan: je maakt antistoffen tegen een allergeen. Atopie en allergie zijn twee verschillende verschijnselen, en een diagnose die alleen op een uitslag leunt, gaat er met een reële kans naast (PMID 35386974).

Neem twee mensen met dezelfde uitslag: allebei een specifiek IgE tegen graspollen van 3,5 kU/l. De een niest zich elk jaar door juni heen, met jeukende ogen en een loopneus die pas in juli stopt. De ander merkt niets, ook niet in een pas gemaaid park.

Zelfde antistof, ander leven.

Klachten en sensibilisatie samen maken de allergie, nooit het getal alleen. Daarom laten wij een uitslag ook niet los van de context staan. In de Europese allergierichtlijnen staat de test consequent naast het klachtenverhaal, niet ervoor (PMID 24909706).

Hooikoorts of toch verkouden?

Jeuk is het bruikbaarste onderscheid. Hooikoorts geeft vaak jeukende, tranende ogen en een heldere, lopende neus, en die klachten komen elk jaar rond dezelfde weken terug. Een verkoudheid bouwt op, is er meestal in een week of wat doorheen, en kan met koorts komen. Zekerheid geeft dit niet, wel richting.

Vallen jouw klachten netjes samen met het graspollenseizoen, dan kan een pollenallergie test die twijfel wegnemen.

Hooikoorts en astma trekken vaak samen op. Het Longfonds beschrijft die combinatie van neus en luchtwegen, en de ARIA-richtlijn voor allergische rinitis, opgesteld met de WHO, is er expliciet omheen gebouwd. Toenemende benauwdheid of piepen hoort bij een arts, niet bij een quiz.

Word je benauwd, zwellen je lippen, tong of keel op, of lijkt de reactie op anafylaxie? Bel dan 112 of ga naar de huisartsenpost. Dat is acute zorg, en geen moment om eerst bloed te laten prikken.

Wat doe je met je uitslag?

Weten wélk pollen jouw klachten geeft, maakt het concreet. Je weet in welke maanden je alert moet zijn, wanneer een gesprek met je huisarts over behandeling zin heeft, en wat je thuis kunt aanpassen. Bespreek je uitslag altijd met je huisarts, die weegt hem tegen je klachten.

Reageer je op berkenpollen, dan ligt jouw seizoen in het voorjaar. Is het gras, dan begint het rond half mei. Zit huisstofmijt erbij, dan verklaart dat de klachten die in de winter gewoon doorlopen.

Bij hardnekkige klachten kijkt een arts soms ook naar je eosinofielen, een witte bloedcel die bij allergie en astma verhoogd kan zijn. Wat een verhoging kan betekenen, en vooral wat niet, staat in eosinofielen te hoog: allergie, astma of iets anders.

Wil je zelf beginnen, kies dan de allergenen die bij jouw verhaal passen via je eigen bloedtest samenstellen. Denk je eerder aan voeding dan aan pollen, lees dan wat een voedselallergie test wel en niet aantoont.

Zijn je klachten diffuser, met buik, huid en hoofd door elkaar, en denk je aan histamine? Dan begint het verhaal bij histamine-intolerantie en wat je bloed laat zien. En wil je eerst leren hoe je een uitslag leest, dan helpt bloedwaarden begrijpen je op weg.

Kom je uit bij pollen, dan is de volgende stap klein en concreet. Ik vind dat de eerlijkste winst van dit hele verhaal: je weet eindelijk waar je wel en niet op reageert. Kies specifiek IgE voor de pollen die bij jouw seizoen passen, prik dit voorjaar, en neem de uitslag mee naar je huisarts.

Bronnen

1. Bousquet J, Anto JM, Bachert C, et al. Allergic rhinitis. Nat Rev Dis Primers. 2020;6(1):95. PMID 33273461.
2. Testera-Montes A, Salas M, Palomares F, et al. Diagnostic Tools in Allergic Rhinitis. Front Allergy. 2021;2:721851. PMID 35386974.
3. Bignardi D, Comite P, Mori I, et al. Allergen-specific IgE: comparison between skin prick test and serum assay in real life. Allergol Select. 2019;3(1):9-14. PMID 32176225.
4. Muraro A, Werfel T, Hoffmann-Sommergruber K, et al. EAACI food allergy and anaphylaxis guidelines: diagnosis and management of food allergy. Allergy. 2014;69(8):1008-1025. PMID 24909706.
5. Longfonds en Thuisarts. Patiënteninformatie over hooikoorts, allergie en luchtwegen. Beschikbaar via longfonds.nl en thuisarts.nl.

Elk bloedtestresultaat bij Vitalcheck bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Een bloedwaarde is geen diagnose: bespreek behandelbeslissingen altijd met je huisarts.