Schildklier en gewicht: aankomen of afvallen door je schildklier

Onverklaarbaar aankomen of afvallen is een klassieke reden om aan de schildklier te denken. Dat is niet gek, want schildklierhormoon regelt mee hoe snel je cellen energie verbruiken (Sinha 2018). Toch is het beeld genuanceerder dan veel mensen hopen: de schildklier verklaart meestal een paar kilo, geen tientallen.

Dit artikel hoort bij het overzicht over je schildklier en gaat over de link met gewicht.

Beïnvloedt je schildklier je gewicht?

Ja, maar via je stofwisseling. Bij een trage schildklier verbrand je iets langzamer en houd je vaker vocht vast, wat kan leiden tot lichte gewichtstoename. Bij een snelle schildklier verbrand je juist sneller, wat gewichtsverlies kan geven. Het effect is echt, maar meestal beperkt.

Waarom valt dat effect vaak tegen? Je gewicht hangt van veel meer af dan van je schildklier alleen: van je voeding, je beweging, je slaap en je hormonen breder. De schildklier is één knop op een groot mengpaneel. Draai je aan die ene knop, dan verandert er iets, maar zelden het hele geluid.

Hoeveel verklaart de schildklier echt?

Deze tabel geeft een realistisch beeld van wat je van je schildklier kunt verwachten bij gewicht.

Grote, langdurige gewichtsveranderingen komen zelden alleen door de schildklier. Blijft je gewicht veranderen terwijl je waarden normaal zijn, dan liggen de oorzaken vaker bij voeding, beweging, slaap of medicatie.

Dat is geen slecht nieuws. Het betekent dat je invloed hebt op de grootste factoren. Een schildkliertest helpt vooral om te weten of je je energie in je schildklier moet steken of juist in je leefstijl. Een vuistregel die wij vaak meegeven: verandert je gewicht snel en zonder duidelijke reden, laat dan je schildklier meenemen in het onderzoek. Verandert het langzaam over jaren, dan ligt de verklaring vaker in gewoontes dan in een hormoon.

Aankomen bij een trage schildklier

Kom je aan zonder dat je eetpatroon veranderde, en heb je daarnaast last van moeheid en kouwelijkheid, dan kan een trage schildklier meespelen. Lees hierover verder bij de trage schildklier. Een bloedtest laat zien of je TSH verhoogd is.

Afvallen bij een snelle schildklier

Val je onbedoeld af terwijl je normaal of zelfs meer eet, en heb je hartkloppingen of een opgejaagd gevoel, dan past dat eerder bij een snelle schildklier. Meer daarover lees je bij de snelle schildklier. De betekenis van de eerste waarde staat bij je TSH waarde.

Wat kun je doen?

Wil je weten of je schildklier meespeelt bij je gewicht, dan geeft een bloedtest duidelijkheid. Je kunt bij Vitalcheck je schildklierfunctie laten testen zonder verwijzing. Blijkt je waarde afwijkend, bespreek die dan met je huisarts voordat je conclusies trekt of je leefstijl ingrijpend aanpast.

Een eerlijk startpunt helpt. Weet je dat je schildklier normaal is, dan kun je je energie richten op de dingen die wel effect hebben, zoals voeding, beweging en slaap. En blijkt je schildklier wel af te wijken, dan weet je waar de lichte verandering vandaan komt in plaats van jezelf iets te verwijten.

Veelgestelde vragen over schildklier en gewicht

Hoeveel kilo kun je aankomen door een trage schildklier?

Meestal gaat het om enkele kilo's, deels door vocht. Tientallen kilo's zijn zelden alleen door de schildklier te verklaren. Blijf je aankomen terwijl je waarden normaal zijn, kijk dan naar andere factoren.

Val je automatisch af als je schildklier behandeld wordt?

Als vocht en verbranding herstellen, kan een deel van het extra gewicht verdwijnen. Maar behandeling is geen afslankmethode. Blijvend gewichtsverlies vraagt om leefstijl, niet om medicatie alleen.

Kan een normale schildklier toch gewichtsproblemen geven?

Ja. Bij een normale schildklier liggen de oorzaken van gewichtsverandering meestal ergens anders. Een bloedtest helpt vooral om de schildklier als verklaring uit te sluiten.

Merk je gewichtsverandering meteen of pas later?

Meestal pas later. Omdat de schildklier je stofwisseling geleidelijk beïnvloedt, bouwt een klein verschil zich langzaam op. Daardoor valt de verandering vaak pas op als anderen er iets van zeggen of als je kleding anders begint te zitten.

Bronnen

• Sinha RA, et al. Direct effects of thyroid hormones on hepatic lipid metabolism. Nat Rev Endocrinol. 2018. PMID: 29472712.
• Chaker L, et al. Hypothyroidism. Lancet. 2017. PMID: 28336049.
• Thuisarts.nl. Ik wil meer weten over mijn schildklier. thuisarts.nl/schildklier.

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.