Wat is een normale bloedsuiker bij ouderen?

Wat is een normale bloedsuiker bij ouderen? Voor een oudere zonder diabetes gelden dezelfde normaalwaarden als op je veertigste: nuchter ongeveer 4,0 tot 6,0 mmol/L. Leeftijd verandert die grens niet. Wat wél verandert is de streefwaarde bij ouderen die diabetes hebben, en die wordt met de jaren bewust ruimer.

Dat laatste verrast bijna iedereen die het voor het eerst hoort. Ik leg hieronder uit waarom het zo werkt.

Wat is een normale bloedsuiker bij ouderen zonder diabetes?

Bij ouderen zonder diabetes hanteert men dezelfde grenzen als bij jongere volwassenen. Een nuchtere glucose onder 6,1 mmol/L geldt als normaal. Tussen 6,1 en 6,9 mmol/L spreekt men van een gestoorde nuchtere glucose. Vanaf 7,0 mmol/L, bij twee metingen, past het beeld bij diabetes.

Dat de waarden hetzelfde blijven wil niet zeggen dat er niets verandert. Met de jaren wordt het lichaam gemiddeld wat minder gevoelig voor insuline, waardoor waarden vaker in de bovenste helft van het normale gebied liggen. Dat is een verschuiving binnen normaal, geen nieuwe norm.

De achtergrond bij die grenswaarden staat in ons artikel over nuchtere glucose en normaalwaarden.

Waarom worden de streefwaarden bij ouderen mét diabetes ruimer?

Omdat scherp instellen op hoge leeftijd meer kwaad dan goed kan doen. Een lage bloedsuiker geeft bij ouderen duizeligheid, verwardheid en valpartijen, en een heupfractuur weegt zwaarder dan een iets hogere waarde. De NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 verwerkt dat afwegingsprincipe in de streefwaarden.

Het bewijs kwam grotendeels uit de ACCORD-studie. Daarin werden mensen met diabetes type 2 scherp ingesteld op een bijna normale HbA1c. De studie werd na 3,5 jaar voortijdig gestopt: de intensief behandelde groep had een hogere sterfte, met 257 tegen 203 sterfgevallen (Gerstein et al., 2008. PMID 18539917).

Sindsdien wordt overbehandeling bij ouderen gezien als een echt risico, niet als een theoretisch bezwaar. Onderzoek in de Verenigde Staten liet zien dat een aanzienlijk deel van de oudere patiënten met een kwetsbare gezondheid strenger was ingesteld dan hun situatie rechtvaardigde (Lipska et al., 2015. PMID 25581565).

Welke streefwaarden gelden er dan?

De NHG-Standaard koppelt de streefwaarde aan leeftijd, hoe lang iemand diabetes heeft en of er sprake is van kwetsbaarheid. De tabel hieronder vat het samen. Deze waarden gelden voor mensen die behandeld worden voor diabetes, niet voor gezonde ouderen.

Bij die laatste groep worden glucosewaarden tussen ruwweg 6 en 15 mmol/L als acceptabel beschouwd. Het doel verschuift dan van getallen naar klachten: geen hypo's, geen dorst, geen uitdroging.

Deze getallen zijn geen persoonlijk advies. Welke streefwaarde bij iemand past bepaalt de huisarts of specialist ouderengeneeskunde, samen met de patiënt.

Wat betekent kwetsbaar precies?

Kwetsbaarheid gaat over de optelsom, niet over leeftijd alleen. Het gaat om ouderen met meerdere aandoeningen tegelijk, in combinatie met lichamelijke, geestelijke of sociale beperkingen. Een fitte tachtiger die zelfstandig woont en fietst valt daar meestal niet onder.

Neem twee mannen van 82 met dezelfde HbA1c van 62 mmol/mol. De één tennist wekelijks en gebruikt één medicijn. De ander woont in een verpleeghuis, is vorig jaar twee keer gevallen en gebruikt negen medicijnen. Bij de eerste is 62 aan de hoge kant. Bij de tweede is het precies goed.

Zelfde getal, ander antwoord. Dat is de kern van waarom één tabel voor alle ouderen niet werkt.

Meet je glucose of HbA1c?

Allebei, want ze vertellen iets anders. Een nuchtere glucose is een momentopname van dat ene moment. HbA1c weerspiegelt het gemiddelde van de afgelopen acht tot twaalf weken, doordat glucose zich hecht aan de rode bloedcellen.

Bij ouderen is er één valkuil. Aandoeningen die de levensduur van rode bloedcellen veranderen, zoals bloedarmoede of nierschade, kunnen de HbA1c vertekenen. In die gevallen zegt de glucosemeting relatief meer.

Wil je je langetermijnwaarde laten bepalen, dan kan dat met de HbA1c test. De achtergrond per waarde staat op de markerpagina's over HbA1c en nuchtere glucose.

Veelgestelde vragen

Hoe hoog mag de bloedsuiker zijn bij ouderen?

Bij een oudere zonder diabetes gelden de gewone grenzen, dus nuchter onder 6,1 mmol/L. Bij een kwetsbare oudere die behandeld wordt voor diabetes worden waarden tussen ongeveer 6 en 15 mmol/L vaak geaccepteerd, omdat het voorkomen van hypo's dan zwaarder weegt.

Stijgt de bloedsuiker vanzelf met de leeftijd?

Gemiddeld genomen wel iets, doordat de insulinegevoeligheid afneemt en de spiermassa daalt. Die stijging blijft bij de meeste mensen binnen het normale gebied. Een duidelijk verhoogde waarde hoort niet bij normaal ouder worden en verdient onderzoek.

Is een lage bloedsuiker gevaarlijker dan een hoge bij ouderen?

Op korte termijn vaak wel. Een hypo kan leiden tot vallen, verwardheid en ziekenhuisopname, terwijl een licht verhoogde waarde pas over jaren schade geeft. Bij een beperkte levensverwachting verschuift die afweging daarom richting veiligheid.

Wat als mijn ouder al jaren dezelfde streefwaarde heeft?

Streefwaarden worden periodiek opnieuw bekeken, zeker als de gezondheid verandert. Bespreek het bij de volgende controle met de huisarts of praktijkondersteuner. Meer context over het hele plaatje staat in bloedsuiker, insulineresistentie en diabetes type 2 voorkomen en in prediabetes herkennen.

Bronnen

• Gerstein HC, et al. Effects of intensive glucose lowering in type 2 diabetes (ACCORD). New England Journal of Medicine. 2008. PMID 18539917. PubMed
• Lipska KJ, et al. Potential overtreatment of diabetes mellitus in older adults with tight glycemic control. JAMA Internal Medicine. 2015. PMID 25581565. PubMed
• Christiaens A, et al. Overtreatment of older people with type 2 diabetes. Diabetic Medicine. 2023. PMID 36300647. PubMed
• NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2. Nederlands Huisartsen Genootschap. richtlijnen.nhg.org