Een hoge FSH-waarde past vaak bij de overgang, maar één meting bewijst weinig. FSH stuurt je eierstokken aan. Als die minder oestrogeen maken, stijgt FSH. In de perimenopauze schommelt die waarde alleen zo sterk dat hij van maand tot maand kan verschillen. De laatste menstruatie valt in Nederland gemiddeld rond 51 jaar.
Mijn ervaring met deze vraag: mensen hopen op één getal dat duidelijkheid geeft. FSH is dat getal meestal niet, zeker niet in de jaren waarin de klachten beginnen.
Hieronder lees je wat FSH is, welke waarde bij welke fase hoort, en waarom je er andere hormonen bij nodig hebt.
Wat is FSH en wat doet het?
FSH staat voor follikelstimulerend hormoon. Het wordt gemaakt in je hypofyse, een kliertje in je hersenen, en zet je eierstokken aan om eicellen te laten rijpen. Zo speelt FSH een sleutelrol in je menstruatiecyclus.
Als je eierstokken tegen de overgang aan minder reageren, verhogen je hersenen de FSH-productie om ze toch aan te sporen. Daardoor stijgt FSH gemiddeld naarmate de overgang nadert. Die stijging is een gevolg, geen op zichzelf staande diagnose.
FSH werkt samen met LH, het luteïniserend hormoon. Samen sturen ze je cyclus aan, van de rijping van een eicel tot de eisprong. Reageren de eierstokken minder, dan gaan beide hormonen vaak omhoog.
Welke FSH-waarde past bij de overgang?
Er is geen vast afkappunt dat de overgang bewijst. Wel horen bij de verschillende fasen andere patronen. De tabel hieronder geeft een indicatief beeld. Referentiewaarden verschillen per laboratorium, dus lees je uitslag altijd naast de waarden van jouw lab.
| Fase | FSH (indicatief) | Oestradiol | Cyclus |
|---|---|---|---|
| Premenopauzaal | Laag tot normaal | Normaal | Regelmatig |
| Perimenopauzaal | Wisselend, soms verhoogd | Schommelt | Onregelmatig |
| Postmenopauzaal | Aanhoudend verhoogd | Laag | Geen menstruatie meer |
Je ziet het lastige meteen: juist in de perimenopauze, als je antwoord wilt, is FSH het minst stabiel. Meer over die fasen lees je in ons stuk over perimenopauze herkennen.
Waarom zegt één FSH-meting niet alles?
In de perimenopauze verspringt FSH van cyclus tot cyclus. De ene maand kan de waarde verhoogd zijn, de volgende maand bijna normaal. Een enkele meting vangt dus maar een momentopname van een bewegend beeld.
Het internationale STRAW+10-raamwerk beschrijft de overgang daarom als een reeks fasen, waarin niet één getal maar het patroon over de tijd telt. Dat verklaart waarom artsen bij een typische overgang liever naar je klachten en cyclus kijken dan naar een losse FSH.
Welke andere hormonen horen erbij?
FSH staat zelden alleen. Vaak wordt het samen met andere hormonen bekeken om een vollediger beeld te vormen. Elk hormoon voegt een stukje toe.
- Oestradiol: het belangrijkste oestrogeen; daalt geleidelijk richting de overgang.
- LH: beweegt vaak mee met FSH rond de overgang.
- AMH: zegt iets over je eierstokvoorraad en wordt lager als de overgang nadert.
Wil je deze waarden samen laten meten, dan kan een menopauze-onderzoek passen. Hoe je hele hormoonbeeld eruitziet, staat in onze gids over de overgang en je hormonen.
Wanneer laat je je FSH testen?
Testen voegt het meest toe als je jonger bent dan 45 en toch overgangsklachten hebt, of als je klachten onduidelijk zijn. Bij een typische overgang rond je vijftigste is de uitslag meestal niet doorslaggevend.
Twijfel je wat je waarde betekent, bespreek hem dan met je huisarts. Zij kunnen je uitslag naast je klachten en je cyclus leggen, en dat zegt vaak meer dan het getal alleen.
Wat betekent een hoge of lage FSH-waarde?
Een hoge FSH-waarde past vaak bij eierstokken die minder actief zijn, en komt daarom rond de overgang vaker voor. Toch kan een enkele hoge waarde in de perimenopauze in een volgende cyclus weer dalen. Eén hoge uitslag bewijst de overgang dus niet.
Een lage of normale FSH-waarde sluit de overgang evenmin uit. Zeker in de vroege perimenopauze kan FSH nog normaal zijn terwijl je al klachten hebt. Daarom leggen artsen je waarde naast je leeftijd, je cyclus en je klachten.
Menstrueer je nog, dan telt soms de dag in je cyclus mee. Vraag bij de priklocatie of een bepaalde dag de voorkeur heeft, zodat je uitslag beter te vergelijken is.
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Bronnen
- Harlow SD, et al. Executive summary of the Stages of Reproductive Aging Workshop +10. J Clin Endocrinol Metab. 2012. PMID 22344196.
- Thuisarts.nl. Ik ben in de overgang. Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG).
Auteur
