Perimenopauze is de aanloop naar de overgang, en die kan jaren duren. Bij veel vrouwen begint ze rond het vijfenveertigste jaar, soms eerder. Je merkt het meestal aan een cyclus die verandert, plus klachten als opvliegers, slechter slapen en wisselende stemmingen. De laatste menstruatie valt gemiddeld rond 51 jaar.
Wat ik vaak hoor: vrouwen denken dat de overgang pas telt als de menstruatie stopt. De jaren ervoor voelen dan verwarrend, want de klachten zijn er al terwijl je nog ongesteld wordt.
Hieronder lees je wat perimenopauze is, welke symptomen erbij horen, en welke bloedwaarden meespelen.
Wat is perimenopauze?
Perimenopauze betekent letterlijk "rondom de overgang". Het is de fase waarin je eierstokken geleidelijk minder oestrogeen maken, terwijl je nog wel menstrueert. Je hormonen schommelen in deze periode meer dan daarvoor.
De perimenopauze eindigt twaalf maanden na je laatste menstruatie. Vanaf dat punt heet het postmenopauze. De fase ertussenin is precies de tijd waarin de meeste klachten opkomen.
De duur verschilt sterk. Bij sommige vrouwen duurt de perimenopauze een jaar of twee, bij andere zeven jaar of langer. Die spreiding is normaal en zegt weinig over hoe je je voelt.
Op welke leeftijd begint de perimenopauze?
Bij de meeste vrouwen begint de perimenopauze tussen 45 en 50 jaar, maar een deel merkt de eerste veranderingen al rond 40. De fase duurt gemiddeld enkele jaren, soms langer. Er is geen vaste kalender.
Begint de perimenopauze duidelijk voor je veertigste, dan is dat een reden om het met je huisarts te bespreken. Dat hoeft niet zorgelijk te zijn, maar het is goed om andere oorzaken uit te sluiten.
Welke symptomen horen bij de perimenopauze?
De klachten verschillen per vrouw en per fase. Sommige vrouwen merken vooral hun cyclus veranderen, andere vooral opvliegers of slaapproblemen. De tabel hieronder schetst de fasen, de leeftijd en de hormonen die verschuiven. Zie het als globaal overzicht, niet als vaste route.
| Fase | Leeftijd (indicatief) | Kernsymptomen | Hormonen |
|---|---|---|---|
| Vroege perimenopauze | Rond 40 tot 47 | Cyclus wordt onregelmatig, eerste opvliegers | Oestrogeen schommelt, FSH wisselt |
| Late perimenopauze | Rond 47 tot 51 | Overgeslagen menstruaties, meer opvliegers en slaapproblemen | Oestrogeen daalt, FSH stijgt vaker |
| Postmenopauze | Na de laatste menstruatie | Klachten kunnen afnemen, droogheid kan aanhouden | Oestrogeen laag, FSH aanhoudend verhoogd |
Herken je jezelf hierin, dan kan een menopauze-onderzoek een aantal hormonen tegelijk in beeld brengen. Meer over oestrogeen lees je bij oestrogeen en de overgang.
Welke bloedwaarden spelen mee?
In de perimenopauze schommelen je hormonen sterk, en dat maakt bloedonderzoek lastiger te lezen. Toch komen een paar waarden in beeld als je klachten wilt plaatsen of andere oorzaken wilt uitsluiten.
FSH stijgt gemiddeld, maar verspringt van cyclus tot cyclus. Waarom één meting daardoor weinig zegt, lees je in ons stuk over de FSH-waarde en de overgang. Ook je schildklier is de moeite van het uitsluiten waard, want een trage schildklier lijkt soms op de overgang.
Voel je je vooral moe, kijk dan ook naar onze uitleg over moe in de overgang. Vaak spelen slaap en ijzer net zo goed mee.
Wanneer is het zinvol om je te laten checken?
Een check voegt vooral iets toe als je klachten je dagelijks leven raken, als je jonger bent dan 45, of als je andere oorzaken wilt uitsluiten. Bij een herkenbare perimenopauze rond je vijftigste is een test meestal niet nodig.
Het bijhouden van je cyclus en je klachten helpt in deze fase vaak meer dan een los getal. Bespreek je verhaal en eventuele uitslagen met je huisarts, zeker als de klachten aanhouden.
Hoe houd je je perimenopauze-symptomen bij?
Omdat je hormonen schommelen, zegt het patroon over weken meer dan één momentopname. Een eenvoudig logboek helpt. Noteer je menstruaties, je opvliegers, je slaap en je stemming, bijvoorbeeld met een cijfer van 1 tot 10.
Stel je iemand voor die drie maanden bijhoudt hoe vaak ze 's nachts wakker wordt. Bij haar afspraak laat ze een duidelijk patroon zien, in plaats van een vaag gevoel. Dat maakt het gesprek met de huisarts concreter.
Verandert er iets opvallends, zoals veel zwaarder bloedverlies of bloedverlies na de overgang, bespreek dat dan met je huisarts. Dat hoort niet standaard bij de overgang.
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Bronnen
- Harlow SD, et al. Executive summary of the Stages of Reproductive Aging Workshop +10. J Clin Endocrinol Metab. 2012. PMID 22344196.
- Baker FC, et al. Sleep and sleep disorders in the menopausal transition. Sleep Med Clin. 2018. PMID 30098758.
- Thuisarts.nl. Ik ben in de overgang. Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG).
Auteur
