Oestrogeen daalt in de overgang, en dat zie je vooral terug in twee bloedwaarden: een lager oestradiol en een hoger FSH. Toch wordt de overgang meestal op klachten en je cyclus vastgesteld, niet op één bloeduitslag. Hormonen schommelen in deze fase sterk, dus een arts leest je waarden altijd samen met je leeftijd en je verhaal.
Eerlijk? Dit is precies de fase waarin één momentopname je op het verkeerde been kan zetten. Hieronder lees je wat oestrogeen doet en welke waarden echt inzicht geven.
Wil je het bredere plaatje, lees dan welke hormonen je in een bloedonderzoek kunt laten testen.
Wat is oestrogeen en wat doet het?
Oestrogeen is de verzamelnaam voor de belangrijkste vrouwelijke geslachtshormonen. Oestradiol (E2) is daarvan de meest actieve vorm in je vruchtbare jaren. Het stuurt je menstruatiecyclus, beschermt je botten en heeft invloed op je huid, stemming en bloedvaten (Carlson & Vadakekut, StatPearls).
Je eierstokken maken het grootste deel aan. Als die in de overgang minder gaan werken, daalt je oestradiol.
Mannen hebben ook een beetje oestradiol, gevormd uit testosteron. In dit artikel houden we het bij de vrouwelijke kant.
Welke bloedwaarden horen bij de overgang?
De overgang is een proces van jaren waarin je hormonen geleidelijk veranderen. Internationaal wordt dit beschreven met de STRAW+10-stadia, waarbij een stijgend en wisselend FSH een van de vroege signalen is (Harlow et al., 2012, PMID 22344196). Referentiewaarden verschillen per laboratorium en per testmoment.
| Fase | Oestradiol (indicatie) | FSH (indicatie) |
|---|---|---|
| Vruchtbare jaren, folliculaire fase | Ongeveer 70-500 pmol/L | Laag tot normaal |
| Rond de eisprong | Tijdelijk hoog (piek) | Kortdurende piek |
| Perimenopauze | Sterk wisselend | Wisselend, vaak stijgend |
| Na de overgang | Meestal laag (vaak onder ~100 pmol/L) | Duidelijk verhoogd |
Zie je hoe sterk de waarden wisselen in de perimenopauze? Dat is precies waarom één meting in deze fase weinig zegt.
Wanneer is testen op oestrogeen zinvol?
Bij vrouwen boven de 45 met typische overgangsklachten is een bloedtest meestal niet nodig: de diagnose volgt uit je klachten en je cyclus. Testen kan wel zinvol zijn bij vragen op jongere leeftijd of bij een onduidelijk beeld.
- Klachten voor je 40e - om een vervroegde overgang uit te sluiten of te bevestigen
- Onregelmatige of uitgebleven menstruatie - om andere oorzaken mee te wegen
- Onduidelijke klachten - als het beeld niet past bij je leeftijd
De richtlijn van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG-Standaard De overgang) benadrukt dat de diagnose bij oudere vrouwen op het klachtenpatroon rust, niet op hormoonbepalingen. Twijfel je? Bespreek het dan met je huisarts.
Oestradiol, FSH en LH: hoe ze samenhangen
Je hersenen sturen je eierstokken aan met FSH en LH. Als je eierstokken minder oestradiol maken, verhogen je hersenen de FSH-productie om ze aan te sporen. Daardoor stijgt FSH terwijl oestradiol daalt.
Die combinatie maakt het verhaal pas duidelijk. Een laag oestradiol met een hoog FSH past bij de overgang, terwijl LH helpt om andere oorzaken te onderscheiden.
Wil je deze waarden laten meten, dan kun je bij Vital Check een menopauze bloedonderzoek doen. De mannelijke tegenhanger van dit verhaal lees je in ons artikel over testosteron bij mannen.
Veelgestelde vragen
Kun je de overgang met een bloedtest vaststellen?
Niet altijd. Boven de 45 rust de diagnose vooral op je klachten en cyclus. Een bloedtest kan ondersteunen, maar hormonen schommelen sterk, dus één uitslag is zelden doorslaggevend.
Op welke dag van mijn cyclus test ik oestradiol?
Als je nog menstrueert, wordt oestradiol vaak in de vroege folliculaire fase gemeten, rond dag 2 tot 5. Je arts bepaalt het beste moment bij jouw situatie.
Wat betekent een hoog FSH?
Een hoog FSH kan passen bij een afnemende eierstokfunctie, zoals in de overgang. De waarde krijgt pas betekenis samen met je oestradiol, leeftijd en klachten.
Moet ik nuchter zijn voor deze test?
Nuchter zijn is voor oestradiol en FSH meestal niet nodig. Het moment in je cyclus is belangrijker dan of je hebt gegeten.
Bronnen
- Harlow SD, Gass M, Hall JE, et al. Executive summary of the Stages of Reproductive Aging Workshop + 10: addressing the unfinished agenda of staging reproductive aging. J Clin Endocrinol Metab. 2012;97(4):1159-1168. PMID: 22344196.
- Carlson K, Vadakekut ES. Menopause. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026. NCBI Bookshelf: NBK507826.
- Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard De overgang. Utrecht: NHG.
Elk bloedtestresultaat bij Vital Check bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Een bloedtest stelt geen diagnose. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Veelgestelde vragen
Kun je de overgang met een bloedtest vaststellen?
Niet altijd. Boven de 45 rust de diagnose vooral op je klachten en cyclus. Een bloedtest kan ondersteunen, maar hormonen schommelen sterk, dus een uitslag is zelden doorslaggevend.
Op welke dag van mijn cyclus test ik oestradiol?
Als je nog menstrueert, wordt oestradiol vaak in de vroege folliculaire fase gemeten, rond dag 2 tot 5. Je arts bepaalt het beste moment bij jouw situatie.
Wat betekent een hoog FSH?
Een hoog FSH kan passen bij een afnemende eierstokfunctie, zoals in de overgang. De waarde krijgt pas betekenis samen met je oestradiol, leeftijd en klachten.
Moet ik nuchter zijn voor deze test?
Nuchter zijn is voor oestradiol en FSH meestal niet nodig. Het moment in je cyclus is belangrijker dan of je hebt gegeten.
Auteur
