Leukocyten in urine: heb je een blaasontsteking?

De teststrip kijkt of er leukocyten-esterase in je urine zit. Dat is een stof uit witte bloedcellen die bij een ontsteking vrijkomt. De strip ziet de cel dus niet. Hij ziet wat de cel achterlaat.

Dat klinkt als een detail, maar het verklaart veel. De strip kan positief zijn terwijl het sediment onder de microscoop bijna niets telt. De cellen zijn dan al uit elkaar gevallen. Bijvoorbeeld omdat je urine sterk verdund was, of omdat het potje te lang heeft gestaan.

Er zijn dus twee manieren om hetzelfde te bekijken. De strip is snel en grof. Het urinesediment telt de cellen echt, in het laboratorium.

Je krijgt geen getal met een eenheid terug, maar een schaal:

Die schaal loopt op met de hoeveelheid stof, niet met hoe ernstig iets is. Een 3+ verdient uitleg van een arts. Maar het is op zichzelf geen diagnose.

De eerlijke samenvatting: deze strip is gevoelig, maar niet nauwkeurig. Hij mist een echte ontsteking zelden. Maar hij wordt ook positief zonder infectie.

Daarom is het antwoord op 'heb ik een blaasontsteking' meestal: misschien. Wat die kans groter of kleiner maakt, is wél te benoemen.

Heb je klachten? Pijn of een branderig gevoel bij het plassen, veel aandrang, troebele urine. Met klachten weegt een positieve strip een stuk zwaarder dan zonder.

Is ook de nitriet positief? Een positieve nitriettest komt minder vaak voor, maar is veel overtuigender. Nitriet ontstaat pas als bacteriën in de urine nitraat omzetten. Leukocyten én nitriet samen, mét klachten, wijzen sterk op een bacteriële blaasontsteking.

Is de strip positief maar de nitriet negatief? Dan blijft het open. Niet elke bacterie maakt nitriet aan.

Daarom vraagt je arts vaak alsnog een urinekweek aan. Die laat zien welke bacterie het is, en welk antibioticum werkt. Met een strip alleen is dat niet vast te stellen. De kweek geeft het antwoord; de strip stelt alleen de vraag.

Soms blijft de kweek negatief terwijl er wel leukocyten zijn. Dat heet steriele pyurie. Dan is verder onderzoek in een andere richting nodig. Denk aan een soa-test, of kijken naar nierstenen en medicijnen.

Wordt een blaasontsteking niet behandeld, dan kan die via de urineleiders omhoog gaan naar je nieren. Dat is zeldzaam. Maar het is wel de reden om koorts en pijn in je zij serieus te nemen.

Eén ding is belangrijk. Een positieve strip is nooit op zichzelf een reden voor antibiotica. Bij ouderen komt een positieve uitslag zonder klachten vaak voor. Die hoeft meestal niet behandeld te worden.

Laat deze test doen als je klachten hebt die bij de urinewegen passen. Denk aan pijn of branderigheid bij het plassen. Of aan vaker moeten plassen, loze aandrang en troebele urine. Pijn onderin je buik hoort er ook bij.

Hij zit ook standaard in een breder urineonderzoek, bijvoorbeeld bij een controle van je nieren.

Hoe je opvangt bepaalt meer dan de strip zelf. Vang middenstroomurine op. Laat de eerste straal doorlopen en vang daarna pas op. Die eerste straal neemt de bacteriën die via de plasbuis in de blaas komen weer mee. Ze zeggen niets over je blaas. Maak het gebied eerst schoon en raak de binnenkant van het potje niet aan.

Ochtendurine is het meest geconcentreerd en daardoor meestal het bruikbaarst.

Breng je potje binnen twee uur weg, of zet het in de koelkast. Urine die lang blijft staan verandert.

Ben je ongesteld? Stel de test dan even uit. Bloed in het monster maakt de uitslag onbruikbaar.

Heb je koorts, koude rillingen, misselijkheid of pijn in je zij? Neem dan dezelfde dag contact op. Daar wacht je geen teststrip voor af.