eGFR uitgelegd: wat zegt deze nierwaarde over je nieren?

De eGFR is misschien wel de belangrijkste waarde als het over je nierfunctie gaat, en tegelijk een van de meest verwarrende. Het is namelijk geen gemeten stof, maar een berekend getal. Ik merk dat die schatting mensen vaak onzeker maakt, terwijl juist die rekenslag de waarde bruikbaarder maakt dan kreatinine alleen (Levey 2009).

Dit artikel is een verdieping bij het overzicht over je nierfunctie. Hier lees je specifiek over de eGFR.

Wat is de eGFR?

eGFR staat voor geschatte glomerulaire filtratiesnelheid. Simpel gezegd is het een schatting van hoeveel bloed je nieren per minuut filteren. Hoe hoger het getal, hoe beter je nieren op dat moment hun filterwerk doen.

De waarde wordt uitgedrukt in milliliter per minuut per 1,73 vierkante meter lichaamsoppervlak. Dat klinkt technisch, maar het komt erop neer dat de uitkomst vergelijkbaar wordt gemaakt tussen verschillende mensen.

Belangrijk: de e in eGFR staat voor geschat. Het is geen directe meting van je filtersnelheid, maar een berekening. Voor de meeste mensen geeft die schatting een goed genoeg beeld om een uitslag te kunnen plaatsen.

Hoe wordt de eGFR berekend?

De eGFR wordt afgeleid uit je kreatinine, aangevuld met je leeftijd en geslacht. Omdat kreatinine sterk afhangt van je spiermassa, corrigeert de formule daar deels voor. Zo krijg je een eerlijker beeld dan met kreatinine alleen.

Er bestaan verschillende rekenformules, en labs kunnen die net anders toepassen. Daardoor kan je eGFR tussen labs licht verschillen. Voor de interpretatie maakt dat meestal weinig uit, maar het verklaart waarom twee uitslagen niet altijd identiek zijn.

Wat betekenen de getallen?

Artsen delen de eGFR vaak in globale groepen in om een uitslag beter te kunnen plaatsen. Deze tabel geeft dat overzicht, als hulp bij het lezen, niet als diagnose.

Een licht verlaagde eGFR is bij oudere mensen vrij gewoon, omdat de filtersnelheid van nature wat afneemt met de leeftijd (Levey 2012). Dat maakt de context weer belangrijk. Meer over de onderliggende waarde lees je bij kreatinine te hoog.

Waarom één eGFR een momentopname is

Een enkele eGFR zegt minder dan je zou denken. De waarde kan schommelen door iets simpels als te weinig drinken, koorts of flinke inspanning vlak voor de meting. Daardoor kan één lage uitslag een vertekend beeld geven.

Stel je voor: je laat prikken op een warme dag na een stevige hardloopronde en met te weinig water op. Je eGFR kan dan lager uitvallen dan je gewone waarde. Een herhaalmeting op een rustig moment geeft vaak een eerlijker beeld. Daarom wordt een afwijkende eGFR meestal na enkele weken herhaald voordat er conclusies aan hangen.

Wat kun je doen?

Wil je je nierfunctie in kaart brengen, dan kun je bij Vitalcheck je nierfunctie laten testen zonder verwijzing. Elk resultaat wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. Blijkt je eGFR verlaagd, bespreek de uitslag dan met je huisarts, die hem combineert met je kreatinine en je klachten.

Wil je je waarde volgen over de tijd, dan is het slim om steeds onder vergelijkbare omstandigheden te laten prikken. Zo blijft de trend betrouwbaar. Meer over de losse waarde lees je bij eGFR, en voor het bredere onderzoek bij nierfunctie bloedonderzoek.

Veelgestelde vragen over de eGFR

Is een eGFR van 89 slecht?

Niet per se. Een waarde net onder de 90 wordt licht verminderd genoemd, maar geeft vaak geen klachten en past soms gewoon bij de leeftijd. De context bepaalt de betekenis, dus bespreek een grensgeval met je huisarts.

Kan mijn eGFR weer stijgen?

Als de daling door een tijdelijke oorzaak komt, zoals uitdroging, kan de waarde bij een volgende meting weer hoger uitvallen. Bij een blijvende oorzaak is dat minder waarschijnlijk. Een herhaalmeting geeft daar duidelijkheid over.

Waarom verschilt mijn eGFR per lab?

Labs gebruiken soms net andere rekenformules of methoden. Daardoor kan je eGFR licht verschillen zonder dat er iets veranderd is aan je nieren. Voor het volgen van een trend is het handig om bij hetzelfde lab te blijven.

Meet de eGFR mijn nieren direct?

Nee. De eGFR is een schatting die uit je kreatinine wordt berekend, niet een directe meting van je filtersnelheid. Voor de meeste mensen is die schatting bruikbaar genoeg om een uitslag te duiden.

Telt spiermassa mee in mijn eGFR?

Indirect wel. Omdat de eGFR uit je kreatinine wordt berekend, en kreatinine afhangt van je spiermassa, kan een heel gespierd of juist heel mager postuur de schatting beïnvloeden. Voor de meeste mensen valt dat effect mee, maar het is een reden om de uitslag altijd in context te bekijken.

Bronnen

• Levey AS, et al. A new equation to estimate glomerular filtration rate. Ann Intern Med. 2009. PMID: 19414839.
• Levey AS, et al. Chronic kidney disease. Lancet. 2012. PMID: 21840587.
• Thuisarts.nl. Ik wil meer weten over mijn nieren. thuisarts.nl/nieren.

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.