Leververvetting betekent dat er te veel vet wordt opgeslagen in je levercellen. Het is de meest voorkomende leveraandoening in de westerse wereld en geeft in een vroeg stadium meestal geen klachten. Dat maakt het verraderlijk, maar er is ook goed nieuws: in de beginfase is leververvetting vaak goed terug te draaien met leefstijl.
In dit artikel lees je wat leververvetting precies is, hoe het ontstaat, welke stadia er zijn en wanneer het tijd is om er iets aan te doen.
Wat is leververvetting?
Bij leververvetting bestaat meer dan ongeveer 5% van het levergewicht uit vet. Een beetje vet is normaal, maar te veel verstoort de werking van je levercellen en kan op den duur ontsteking veroorzaken. Naar schatting heeft 25 tot 30% van de wereldwijde bevolking enige mate van leververvetting (Younossi et al., 2016).
Sinds 2023 spreken artsen steeds vaker van MASLD (metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease) in plaats van niet-alcoholische leververvetting. Die nieuwe naam benadrukt de link met de stofwisseling, zoals overgewicht, hoge bloedsuiker en hoog cholesterol (Rinella et al., 2023).
Wat zijn de oorzaken van leververvetting?
Leververvetting hangt meestal samen met de stofwisseling en leefstijl. De belangrijkste risicofactoren:
- Overgewicht, vooral buikvet
- Insulineresistentie en diabetes type 2
- Een voedingspatroon rijk aan suiker, fructose en bewerkte koolhydraten
- Weinig beweging
- Hoog cholesterol en hoge triglyceriden
- Alcohol - dit valt onder een aparte vorm (alcoholische leververvetting), maar de gevolgen voor de lever lijken op elkaar
Soms speelt erfelijkheid mee, en ook bepaalde medicijnen kunnen bijdragen. Maar in de meeste gevallen is de oorzaak een combinatie van leefstijl en stofwisseling.
Van eenvoudige steatose naar cirrose: de stadia
Leververvetting verloopt in stappen. Niet iedereen doorloopt alle fasen, en het tempo verschilt sterk per persoon.
- Eenvoudige steatose - vetophoping zonder ontsteking. Relatief onschuldig en goed omkeerbaar.
- Steatohepatitis (NASH) - vetophoping mét ontsteking. De ALAT-waarde is vaak verhoogd en er treedt geleidelijk schade op.
- Fibrose - verlittekening van leverweefsel. De lever begint functie te verliezen.
- Cirrose - ernstige, blijvende verlittekening. In dit stadium zijn de complicaties potentieel ernstig.
Is leververvetting gevaarlijk en is het omkeerbaar?
In de vroege stadia is leververvetting vaak goed omkeerbaar. Onderzoek laat zien dat gewichtsverlies via leefstijlaanpassing de ontsteking en zelfs de littekenvorming kan verminderen (Vilar-Gomez et al., 2015). Hoe eerder je erbij bent, hoe groter de kans dat je lever volledig herstelt.
Het wordt zorgelijker naarmate er ontsteking en fibrose optreedt. Daarom is vroege opsporing via een bloedtest zo waardevol: een licht verhoogd ALAT is vaak het eerste en enige signaal.
Hoe weet je of je leververvetting hebt?
Leververvetting geeft in het begin zelden klachten. Een bloedtest met leverwaarden is vaak de eerste hint, gevolgd door een echo van de lever als de arts dat nodig vindt. Welke signalen er kunnen zijn, lees je in ons artikel over de oorzaken van te hoge leverwaarden.
Wil je je leverwaarden laten controleren? De leverfunctietest van Vital Check meet onder andere ALAT, ASAT en gamma-GT, met een arts die je uitslag beoordeelt.
Veelgestelde vragen
Kun je leververvetting genezen?
In de vroege fasen vaak wel. Met gewichtsverlies, meer beweging en minder suiker en alcohol kan het vet in de lever afnemen en de ontsteking verminderen. In het stadium van cirrose is herstel beperkter, daarom is vroeg ingrijpen belangrijk.
Heeft leververvetting met alcohol te maken?
Niet altijd. De meest voorkomende vorm staat los van alcohol en hangt samen met de stofwisseling. Alcoholgebruik kan leververvetting wel verergeren of een eigen, alcoholische vorm veroorzaken.
Hoe snel verdwijnt leververvetting?
Dat verschilt per persoon. Bij consequente leefstijlaanpassing zie je vaak na 3 tot 6 maanden verbetering in je leverwaarden. Volledig herstel van het leverweefsel kan langer duren.
Bronnen
- Younossi ZM, et al. Global epidemiology of nonalcoholic fatty liver disease - meta-analytic assessment of prevalence, incidence, and outcomes. Hepatology. 2016. PubMed
- Rinella ME, et al. A multisociety Delphi consensus statement on new fatty liver disease nomenclature. Journal of Hepatology. 2023. PubMed
- Vilar-Gomez E, et al. Weight loss through lifestyle modification significantly reduces features of nonalcoholic steatohepatitis. Gastroenterology. 2015. PubMed
Tags
Auteur
