Stłuszczenie wątroby oznacza, że w komórkach wątroby magazynowane jest zbyt dużo tłuszczu. To najczęstsza choroba wątroby w świecie zachodnim, która we wczesnych stadiach zwykle nie daje objawów. To czyni ją podstępną, ale jest też dobra wiadomość: w początkowej fazie stłuszczenie wątroby często daje się dobrze cofnąć dzięki stylowi życia.
W tym artykule przeczytasz, czym dokładnie jest stłuszczenie wątroby, jak powstaje, jakie są stadia i kiedy czas zacząć działać.
Czym jest stłuszczenie wątroby?
Przy stłuszczeniu wątroby ponad około 5% masy wątroby stanowi tłuszcz. Odrobina tłuszczu jest normalna, ale jego nadmiar zaburza pracę komórek wątroby i może z czasem wywołać stan zapalny. Szacuje się, że 25 do 30% światowej populacji ma pewien stopień stłuszczenia wątroby (Younossi i wsp., 2016).
Od 2023 roku lekarze coraz częściej używają terminu MASLD (metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease) zamiast niealkoholowego stłuszczenia wątroby. Nowa nazwa podkreśla związek z metabolizmem, czyli m.in. z nadwagą, wysokim poziomem cukru we krwi i wysokim cholesterolem (Rinella i wsp., 2023).
Jakie są przyczyny stłuszczenia wątroby?
Stłuszczenie wątroby zwykle wiąże się z metabolizmem i stylem życia. Najważniejsze czynniki ryzyka:
- Nadwaga, zwłaszcza tłuszcz brzuszny
- Insulinooporność i cukrzyca typu 2
- Dieta bogata w cukier, fruktozę i przetworzone węglowodany
- Mało ruchu
- Wysoki cholesterol i wysokie trójglicerydy
- Alkohol – to osobna postać (alkoholowe stłuszczenie wątroby), ale skutki dla wątroby są podobne
Czasem rolę odgrywa dziedziczność, przyczynić się mogą też niektóre leki. W większości przypadków przyczyną jest jednak połączenie stylu życia i metabolizmu.
Od prostej steatozy do marskości: stadia
Stłuszczenie wątroby postępuje etapami. Nie każdy przechodzi wszystkie fazy, a tempo bardzo różni się między osobami.
- Prosta steatoza – gromadzenie tłuszczu bez stanu zapalnego. Stosunkowo niegroźna i dobrze odwracalna.
- Stłuszczeniowe zapalenie wątroby (NASH) – gromadzenie tłuszczu ze stanem zapalnym. Wartość ALAT jest często podwyższona i stopniowo dochodzi do uszkodzeń.
- Włóknienie – bliznowacenie tkanki wątroby. Wątroba zaczyna tracić funkcję.
- Marskość – ciężkie, trwałe bliznowacenie. Na tym etapie powikłania są potencjalnie poważne.
Czy stłuszczenie wątroby jest groźne i czy jest odwracalne?
We wczesnych stadiach stłuszczenie wątroby jest często dobrze odwracalne. Badania pokazują, że utrata masy ciała poprzez zmianę stylu życia może zmniejszyć stan zapalny, a nawet bliznowacenie (Vilar-Gomez i wsp., 2015). Im wcześniej je wykryjesz, tym większa szansa, że wątroba w pełni się zregeneruje.
Sytuacja staje się poważniejsza, gdy pojawiają się stan zapalny i włóknienie. Dlatego wczesne wykrycie dzięki badaniu krwi jest tak cenne: łagodnie podwyższony ALAT jest często pierwszym i jedynym sygnałem.
Skąd wiadomo, czy masz stłuszczenie wątroby?
Stłuszczenie wątroby na początku rzadko daje objawy. Badanie krwi z próbami wątrobowymi jest często pierwszą wskazówką, a następnie wykonuje się USG wątroby, jeśli lekarz uzna to za potrzebne. O sygnałach, które mogą wystąpić, przeczytasz w naszym artykule o przyczynach podwyższonych prób wątrobowych.
Chcesz skontrolować swoje wartości wątrobowe? Badanie prób wątrobowych Vital Check mierzy m.in. ALAT, ASAT i gamma-GT, a lekarz ocenia Twój wynik.
Często zadawane pytania
Czy stłuszczenie wątroby można wyleczyć?
We wczesnych fazach często tak. Dzięki utracie masy ciała, większej ilości ruchu oraz mniejszej ilości cukru i alkoholu tłuszcz w wątrobie może się zmniejszyć, a stan zapalny ustąpić. W stadium marskości regeneracja jest bardziej ograniczona, dlatego wczesne działanie ma znaczenie.
Czy stłuszczenie wątroby ma związek z alkoholem?
Nie zawsze. Najczęstsza postać nie jest związana z alkoholem i wiąże się z metabolizmem. Picie alkoholu może jednak pogorszyć stłuszczenie wątroby lub wywołać jego odrębną, alkoholową postać.
Jak szybko stłuszczenie wątroby znika?
To różni się między osobami. Przy konsekwentnej zmianie stylu życia poprawę prób wątrobowych widać często po 3 do 6 miesiącach. Pełna regeneracja tkanki wątroby może potrwać dłużej.
Źródła
- Younossi ZM, et al. Global epidemiology of nonalcoholic fatty liver disease – meta-analytic assessment of prevalence, incidence, and outcomes. Hepatology. 2016. PubMed
- Rinella ME, et al. A multisociety Delphi consensus statement on new fatty liver disease nomenclature. Journal of Hepatology. 2023. PubMed
- Vilar-Gomez E, et al. Weight loss through lifestyle modification significantly reduces features of nonalcoholic steatohepatitis. Gastroenterology. 2015. PubMed
Tagi
Autor
