Histamine intolerantie test: welke bloedwaarden zeggen echt iets

Zoek op "histamine intolerantie test" en je vindt binnen een minuut een handvol aanbieders die je voor 60 tot 120 euro een DAO-waarde in je bloed beloven. Wij verkopen zelf bloedtesten. En toch is dit ons antwoord: de bloedtest die histamine intolerantie vaststelt, bestaat niet.

Dat is een ongemakkelijke zin voor een bedrijf dat bloed prikt. Maar een test die bijna vier op de tien gezonde mensen ten onrechte markeert, is in mijn ogen geen diagnose. Dat is een verkoopinstrument, en zo verkopen wij het niet.

Wat bloedonderzoek hier wel kan, is minstens zo nuttig.

Het kan de aandoeningen uitsluiten die precies dezelfde klachten geven: een echte IgE-allergie, een mestcelprobleem, of een ontsteking die ergens anders zit. De bredere achtergrond staat in ons overzicht over histamine intolerantie, de symptomen en de oorzaken. Hieronder gaat het puur over de test.

Bestaat er een betrouwbare histamine intolerantie test?

Nee, en dat zeggen de richtlijnen zelf. De richtlijn van de Duitstalige allergieverenigingen uit 2021 concludeert dat laboratoriumparameters zoals serum diamine oxidase niet-conclusief zijn (PMID 34651098). De versie uit 2017 stelde het nog directer: een betrouwbare objectieve labtest voor deze diagnose ontbreekt (PMID 28344921).

Hoe stellig een aanbieder ook klinkt, dat is de stand van de wetenschap.

Histamine intolerantie is ook geen allergie. Je afweersysteem doet er niet aan mee. Het Voedingscentrum zegt het zo: bij een intolerantie reageert je lichaam op voeding zonder dat het afweersysteem geactiveerd wordt.

Dat verschil is niet academisch. Een allergie laat een spoor achter in je bloed, namelijk specifiek IgE. Een intolerantie laat vrijwel niets achter dat een laboratorium kan meten.

En daar zit het hele probleem.

Wat is de DAO-waarde en waarom is die niet genoeg?

DAO staat voor diamine oxidase, het enzym in je darmwand dat histamine uit voeding afbreekt. De redenering achter de test klinkt logisch: weinig DAO enzym betekent minder afbraak, dus meer histamine. Alleen scheidt een lage serum-DAO in de praktijk mensen met klachten niet betrouwbaar van mensen zonder klachten (PMID 37836530).

Een Sloveense studie uit 2023 legde de test naast een klinische beoordeling. De uitkomst: ongeveer 71% sensitiviteit en 61% specificiteit (PMID 37836530). Die percentages klinken abstract, dus reken ze even door.

Neem 100 mensen die histamine intolerantie echt hebben. De DAO-test mist er ongeveer 29. Zij krijgen een normale uitslag, gaan naar huis en zoeken verder.

Neem nu 100 mensen die het niet hebben. Ongeveer 39 van hen worden alsnog als verdacht aangemerkt. Een lage uitslag, een schrik, en een dieet dat nergens op rust.

De onderzoekers zeggen het zelf: leun voor deze diagnose niet op een DAO-meting alleen. Een specificiteit van 61% zit dicht bij een muntje opgooien. Zoiets kan de last van een diagnose niet dragen.

Daar komt bij dat je DAO-waarde ook zakt door alcohol, door bepaalde medicijnen en door schade aan je darmwand. Een lage uitslag kan dus van alles betekenen. Dat maakt hem als histamine test extra glad.

Kan mijn huisarts histamine testen?

Meestal niet, en dat heeft een reden. Een huisarts zal een DAO-bepaling doorgaans niet aanvragen bij deze klachten, simpelweg omdat de uitslag de vraag niet beslecht. De route loopt via je klachtenpatroon, een voedings- en klachtendagboek, en het uitsluiten van de aandoeningen die erop lijken.

Dat is geen zuinigheid. Dat is de logische reactie op een test die te weinig onderscheidt. Op Thuisarts.nl, de patiëntensite van het NHG, vind je terug hoe huisartsen bij voedselovergevoeligheid naar het geheel kijken in plaats van naar één getal.

Wat zeggen histamine in bloed en een histaminevrij dieet dan wel?

Histamine in je bloed schommelt binnen minuten: het komt vrij, wordt opgenomen en weer afgebroken in een tempo dat één buisje bloed nooit vastlegt. Als statische marker is een histamine bloedwaarde daarom zwak. Het recentste overzicht van het onderzoek zet dan ook geen labwaarde centraal, maar een begeleid eliminatie- en herintroductiedieet (PMID 32824107).

Dat geldt niet alleen voor DAO. Er worden meerdere routes verkocht als histamine test, en geen enkele daarvan stelt de diagnose vast.

Dat dieet loopt in drie stappen. Je haalt histaminerijke producten er een paar weken uit. Zakken de klachten, dan breng je die producten stap voor stap en één voor één terug.

Wat er bij die herintroductie gebeurt, zegt meer dan welk getal op je uitslag ook.

Doe dit alleen niet op eigen houtje. Het Voedingscentrum waarschuwt expliciet om niet zelf te gaan experimenteren met het weglaten van producten. Een streng histaminevrij dieet schrapt kaas, wijn, vis, tomaat, spinazie en vrijwel alles wat gefermenteerd is.

Zonder een diëtist die meekijkt, loop je een reëel risico op tekorten. En je loopt het risico dat je maandenlang iets vermijdt dat je klachten helemaal niet veroorzaakt. Wij zagen dit patroon eerder bij andere intolerantietesten en schreven op welke voedselintolerantie testen werken en welke niet.

Welke bloedwaarden zijn dan wel zinvol bij deze klachten?

De eerlijke winst van bloedonderzoek zit hier niet in aantonen, maar in uitsluiten. Blozen, buikkrampen, hoofdpijn en een loopneus passen ook bij een echte IgE-allergie, bij een mestcelprobleem en bij een ontsteking elders. Dat zijn wel toetsbare vragen, en de tabel hieronder laat zien wat elke waarde kan en wat hij nadrukkelijk niet kan.

Die onderste rij krijg je in de meeste webshops niet te zien.

Wij zetten hem er bewust in.

Het Voedingscentrum schat dat ongeveer 1 tot 4% van de bevolking een voedselallergie of voedselintolerantie heeft, bij kinderen 4 tot 6%. Een deel van die mensen loopt rond met klachten die op histamine lijken, maar het niet zijn. Juist voor hen is uitsluiten geen troostprijs, maar de snelste weg naar een antwoord.

Wat de bovenste rijen waard zijn, hangt af van hoe je ze leest. Een positieve IgE-uitslag betekent sensibilisatie, niet automatisch een allergie. Dat werken we uit in wat een voedselallergie test wel en niet aantoont en in wat een verhoogd IgE in je bloed betekent.

Zijn je eosinofielen te hoog, dan kan dat wijzen op allergische of andere ontstekingsactiviteit. In onze ervaring is dat vaker een reden om verder te kijken dan een DAO-waarde ooit is geweest.

Wat kun je nu concreet doen?

Begin met een log. Noteer twee weken lang wat je eet en drinkt, met tijdstip en hoeveelheid, en welke klachten er daarna komen, ook met tijdstip. Dat patroon is de bruikbaarste informatie die je zelf kunt verzamelen, en het kost je niets.

Eén uitzondering is belangrijk: bij benauwdheid, bij zwelling van je lippen, tong of keel, of bij een reactie die op anafylaxie lijkt, wacht je nergens op. Bel 112 of ga naar de huisartsenpost. Dat is acute zorg, geen moment om eerst bloed te laten prikken.

Neem je log daarna mee naar je huisarts. Die kijkt naar het geheel: je klachten, je voeding, je medicatie en wat er verder speelt. Wil je met bloedonderzoek de na-apers uitsluiten, dan zijn dit de waarden die er toe doen.

• Inhalatieallergiepakket of voedselallergiepakket: specifiek IgE, om een echte allergie te wegen.
• Tryptase: een aanwijzing richting je mestcellen.
• Eosinofielen: allergische of andere ontstekingsactiviteit.

Je kunt die waarden los kiezen via je eigen bloedtest samenstellen. Histamine staat er ook tussen, en je mag hem best aanvinken. Ik zou er alleen geen conclusie aan hangen zonder klachtenlog en zonder huisarts die meekijkt.

Wil je in dezelfde prik ook je ontstekingswaarden en je bloedbeeld laten meelopen, dan is de uitgebreide gezondheidscheck een logische basis.

Eén ding zou ik iedereen met deze klachten meegeven: begin niet bij de test. Begin bij het patroon. De test komt daarna, en dan alleen om iets uit te sluiten.

Bronnen

1. Reese I, Ballmer-Weber B, Beyer K, et al. Guideline on management of suspected adverse reactions to ingested histamine. Allergol Select. 2021;5:305-314. PMID 34651098.
2. Arih K, Đogo A, Kolenc Peitl P, et al. Evaluation of Serum Diamine Oxidase as a Diagnostic Test for Histamine Intolerance. Nutrients. 2023;15(19):4246. PMID 37836530.
3. Reese I, Ballmer-Weber B, Beyer K, et al. German guideline for the management of adverse reactions to ingested histamine. Allergo J Int. 2017;26(2):72-79. PMID 28344921.
4. Comas-Basté O, Sánchez-Pérez S, Veciana-Nogués MT, et al. Histamine Intolerance: The Current State of the Art. Biomolecules. 2020;10(8):1181. PMID 32824107.
5. Voedingscentrum. Voedselovergevoeligheid. Beschikbaar via voedingscentrum.nl.
6. NHG en Thuisarts. NHG-standaard Voedselovergevoeligheid en coeliakie, met patiënteninformatie via thuisarts.nl.

Elk bloedtestresultaat bij Vitalcheck bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Een bloedwaarde is geen diagnose: bespreek behandelbeslissingen altijd met je huisarts.