Is je MCV waarde normaal? Wat jouw getal betekent

Je bloed zit vol rode bloedcellen. MCV vertelt hoe groot één zo'n cel gemiddeld is. Het lab meet dat niet met een liniaal: het telt hoeveel cellen er in je monster zitten en hoeveel ruimte ze samen innemen, en deelt dat op elkaar. Wat eruit komt is een gemiddelde, uitgedrukt in femtoliter (fl). Een femtoliter is onvoorstelbaar klein, dus laat het getal je niet afschrikken. Het is gewoon een maat voor klein, normaal of groot.

MCV staat standaard in het volledig bloedbeeld, samen met je hemoglobine en je hematocriet. Je vraagt het dus zelden apart aan; het rolt er automatisch bij uit zodra je bloed laat prikken.

De referentiewaarde op deze pagina is 80 tot 100 fl. Vrijwel elke uitslag valt daarmee in een van drie vakjes, en elk vakje heeft zijn eigen vervolgvraag.

Let op één ding, want het is de reden dat MCV nooit alleen wordt gelezen: MCV is een gemiddelde en zegt niets over de spreiding. Heb je zowel kleine als grote cellen, dan middelen die elkaar weg en komt er een keurig normaal getal uit. Daarom kijkt een lab er altijd de RDW bij. Dat getal laat zien hoeveel je cellen onderling in grootte verschillen, en juist dat verschil is soms het enige spoor dat er is.

Je MCV is op zichzelf geen ziekte en ook geen diagnose. Het is een wegwijzer. Zodra blijkt dat je hemoglobine aan de lage kant is, vertelt MCV in welke richting je moet kijken. Zonder MCV weet je alleen dát er iets is; met MCV weet je waar je moet beginnen. Dat scheelt maanden zoeken in de verkeerde hoek.

Zijn je cellen klein, dus onder 80 fl, dan is de eerste vervolgvraag bijna altijd hoe het met je ijzer staat. Dat check je niet met het ijzer in je bloed alleen, want dat schommelt per dag en zelfs per maaltijd. Ferritine laat je voorraad zien, en dat is de waarde waar het gesprek meestal om draait. Kleine cellen bij een normaal hemoglobine en een normale ferritine kunnen ook horen bij een erfelijke aanleg, de zogeheten thalassemietrek. Die komt vaker voor bij mensen met een mediterrane, Aziatische, Afrikaanse of Midden-Oosterse achtergrond. Artsen gebruiken daarbij soms de Mentzer-index: je MCV gedeeld door je aantal rode bloedcellen. Boven de 13 wijst eerder richting ijzertekort, onder de 13 eerder richting thalassemietrek. Dat is een aanwijzing, geen bewijs.

Zijn je cellen groot, dus boven 100 fl, dan gaan vitamine B12 en foliumzuur als eerste mee in het volgende buisje. Ze zijn alleen niet de enige verklaring. Alcohol maakt rode bloedcellen groter, ook zonder dat er iets mis is met je B12, en dat verdwijnt pas langzaam weer: reken op ongeveer drie maanden. Een trage schildklier, een leverprobleem en sommige medicijnen doen hetzelfde. En ben je net begonnen met ijzer of B12, of heb je recent bloed verloren, dan maakt je beenmerg extra jonge cellen aan. Die jonge cellen, reticulocyten, zijn groter dan volwassen cellen. Je MCV gaat dan omhoog terwijl er juist iets goeds gebeurt.

En dan het stuk dat de meeste mensen missen: een normale MCV sluit een tekort niet uit. Heb je tegelijk te weinig ijzer én te weinig vitamine B12 of foliumzuur, dan maak je zowel kleine als grote rode bloedcellen. In het gemiddelde heffen die elkaar op. Je uitslag kan dan gewoon 90 fl zijn terwijl er twee tekorten naast elkaar bestaan. Wat in dat geval meestal wél opvalt is de RDW: die staat er dan hoog bij, omdat je cellen onderling sterk in grootte verschillen. Een normale MCV met een verhoogde RDW is dus geen reden om te stoppen met kijken.

Kort gezegd: één getal beslist niets. MCV wijst de richting aan, de vervolgwaarde vult die in, en je huisarts zet er jouw verhaal naast.

Je meet MCV zelden op zichzelf. Het rolt mee uit elk volledig bloedbeeld, dus de echte vraag is wanneer je je bloed laat prikken. Dat is zinvol als je moe bent zonder duidelijke reden, als je snel buiten adem bent bij dingen die je normaal makkelijk doet, als je bleek ziet, als je duizelig wordt bij opstaan, of als je tintelingen in handen of voeten hebt. Heb je eerder een afwijkend hemoglobine gehad, dan is een controle ook logisch, ook als je je verder prima voelt.

Heb je van je huisarts een uitslag gekregen waarin je MCV net buiten de referentiewaarde valt en de rest is normaal? Dan is dat vaak geen alarm. Je kunt het prima bij je volgende afspraak noemen in plaats van er meteen op te reageren.

Ga wél eerder terug naar je huisarts als je MCV afwijkt én je hemoglobine laag is, als je MCV duidelijk boven de 100 fl staat, als je klachten hebt die niet weggaan, of als je uitslag in korte tijd flink veranderd is. Dat is geen paniekknop, maar het is wel het moment om er iemand met jouw hele dossier naar te laten kijken.

Wil je zelf herhalen, wacht dan minstens acht tot twaalf weken tussen twee metingen. Rode bloedcellen leven ongeveer drie maanden, dus sneller meten laat je vooral ruis zien in plaats van verandering.