7 tekenen van ouder worden en welke bloedwaarden erachter zitten

De 7 tekenen van ouder worden sluipen er rond je 40e in, vaak zo geleidelijk dat je ze pas achteraf herkent.

Wat mij opvalt: de meeste artikelen sommen die tekenen netjes op en laten het daarbij.

Ik vind dat jammer, want achter elk teken zit biologie, en soms een bloedwaarde die er iets over zegt.

Voor een paar tekenen bestaat geen enkele bloedwaarde, en dat zeg ik er eerlijk bij.

Wat zijn de eerste 7 tekenen van ouder worden?

De eerste tekenen zijn subtiel: minder energie, trager herstel na sport en brozere botten. Daarna volgen een dikkere buik, dunnere huid, slechter slapen en een stille ontsteking. Samen vormen die zeven signalen het verhaal van veroudering, en een deel zie je terug in je bloed.

Teken één is energie. Je merkt dat een gewone werkdag rond een uur of drie zwaarder weegt dan vroeger.

Teken twee is trager herstel. Na een stevige training of een dag klussen blijft de stijfheid langer hangen.

Teken drie zijn je botten. Ze worden met de jaren minder dicht, iets wat je vaak pas voelt bij een val of een breuk.

Teken vier is buikvet. Er komt langzaam wat bij rond je middel, zelfs als de weegschaal nauwelijks verandert.

Teken vijf is je huid. De huid is waar veel mensen veroudering het eerst zien: dunner, droger en met lijntjes.

Teken zes is je slaap. Je wordt vaker wakker en de diepe slaap van je twintiger jaren komt minder makkelijk terug.

Teken zeven zie je niet en voel je nauwelijks: een stille, laaggradige ontsteking die met de leeftijd oploopt. Onderzoekers noemen dit inflammaging.

Welke tekenen kun je terugzien in je bloed?

Vijf van de zeven tekenen hebben een bloedwaarde die er iets over kan zeggen. Bij energie kijk je naar ferritine, B12 en TSH, bij botontkalking naar vitamine D, en bij buikvet naar HbA1c. De stille ontsteking ten slotte meet je met hs-CRP.

Begin bij energie, want daar valt voor veel mensen het meeste te winnen. Een lage ijzervoorraad, een tekort aan vitamine B12 of een trage schildklier voelt vaak identiek: futloos en sneller moe. Ferritine, B12 en TSH kunnen hier richting geven, al bepaalt je huisarts wat een waarde in jouw geval betekent.

Als vermoeidheid lang aanhoudt, kan het lonen om te weten welke tekorten er meespelen. In vitaminetekort symptomen herkennen lees je welke vitamines mensen vaak laten checken.

Je spieren zijn een lastiger verhaal. Vanaf ongeveer je 30e daalt de spiermassa geleidelijk, en die afname kan later in het leven versnellen tot sarcopenie (PMID 30312372). Een directe bloedwaarde voor spiermassa bestaat niet, maar je merkt het aan trager herstel en minder kracht.

Botten en vitamine D horen bij elkaar. Vitamine D speelt een rol bij de opname van calcium, en in Nederland is een lagere vitamine D-waarde in de winter niet ongewoon. Thuisarts beschrijft in gewone taal wie een grotere kans op een tekort heeft.

Wil je weten welke waarden bij je botten passen, lees dan botontkalking voorkomen met vitamine D en calcium.

Buikvet lijkt onschuldig, maar het is stofwisselings-actief weefsel. Naarmate er meer vet rond je organen komt, kan je lichaam minder soepel met suiker omgaan. HbA1c geeft een beeld van je gemiddelde bloedsuiker over de afgelopen weken, en glucose van dat moment.

Dan het teken dat je niet ziet: inflammaging. Met de jaren loopt het niveau van laaggradige ontsteking langzaam op, en dat proces wordt in verband gebracht met hart- en vaatziekten en kwetsbaarheid (PMID 30065258). hs-CRP is een gevoelige ontstekingswaarde die hier een glimp van kan opvangen.

Wil je weten wat die waarde precies inhoudt, bekijk dan de marker hs-CRP (hoog-sensitief CRP). Hoe je bloed zich verhoudt tot je kalenderleeftijd, staat in wat je bloed zegt over je biologische leeftijd.

Welke tekenen zeggen niets over je bloed?

Twee tekenen laten zich niet in een buisje vangen: je huid en je slaap. Rimpels ontstaan doordat je huid minder collageen aanmaakt, en daar bestaat geen bloedwaarde voor. Slechter slapen heeft vaak met leefstijl en je biologische klok te maken, niet met één meetbare stof.

Neem de huid. Onderzoek laat zien dat de aanmaak van collageen in verouderende huid afneemt, deels doordat huidcellen minder goed hun werk doen (PMID 16723701). Geen supplement en geen bloedtest verandert dat cijfer, hoe graag we dat ook zouden willen.

Ik vind het eerlijker om dat te zeggen dan te doen alsof er een marker voor rimpels bestaat.

Slaap is net zo min een bloedwaarde. De structuur van je slaap verandert met de leeftijd: je wordt vaker wakker en de diepe slaap wordt korter. Wat wél helpt ligt vooral bij ritme, licht en beweging, en dat bespreek je beter met je huisarts dan met een lab.

Meer over energie en slaap met het ouder worden lees je in vitaal ouder worden: energie, slaap en de bloedwaarden die je kunt checken.

Wat doe je met deze signalen?

Begin met opschrijven welk teken jou het meest bezighoudt, en sinds wanneer. Neem dat verhaal mee naar je huisarts, want die kan een klacht plaatsen die een losse bloedwaarde niet plaatst. Wil je een gemeten startpunt, dan kun je een aantal van deze waarden laten prikken.

Mijn advies blijft nuchter. Een bloedwaarde is een momentopname, geen oordeel over hoe oud je lichaam is.

Wil je meerdere van deze waarden in één keer bekijken, dan brengt een uitgebreide gezondheidscheck onder andere ferritine, HbA1c en ontstekingswaarden in beeld.

Voor de bredere achtergrond per leeftijd, lees welke bloedwaarden je vanaf je 40e in de gaten houdt.

Zwelt er iets op, val je onverwacht af, of houdt vermoeidheid weken aan? Dan hoort dat verhaal bij een arts, niet bij een zoekmachine.

Bronnen

1. Ferrucci L, et al. Inflammageing: chronic inflammation in ageing, cardiovascular disease, and frailty. Nat Rev Cardiol. 2018;15(9):505-522. PMID 30065258.
2. Cruz-Jentoft AJ, Bahat G, Bauer J, et al. Sarcopenia: revised European consensus on definition and diagnosis. Age Ageing. 2019;48(1):16-31. PMID 30312372.
3. Varani J, Dame MK, Rittié L, et al. Decreased collagen production in chronologically aged skin. Am J Pathol. 2006;168(6):1861-1868. PMID 16723701.
4. RIVM en Thuisarts. Publieksinformatie over vitamine D, veroudering en gezondheid. Beschikbaar via rivm.nl en thuisarts.nl.

Elk bloedtestresultaat bij Vitalcheck bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Een bloedwaarde is geen diagnose: bespreek behandelbeslissingen altijd met je huisarts.