Bonzend hart in rust: waarom je je hartslag zo sterk voelt

Een bonzend hart in rust betekent meestal niet dat je hart te snel slaat, maar dat elke slag krachtiger aankomt of dat je er gevoeliger voor bent geworden. Spanning, cafeïne, koorts, bloedarmoede en een snel werkende schildklier kunnen elke hartslag voelbaar maken, ook bij een keurig tempo van 65 slagen per minuut.

Dat onderscheid tussen tempo en kracht is volgens mij het meest gemiste inzicht in dit hele onderwerp. Wie het eenmaal kent, kijkt heel anders naar zijn eigen klachten.

Is een bonzend hart iets anders dan een snelle hartslag?

Ja. Bonzen gaat over de kracht waarmee je hart slaat en hoe sterk je die slag waarneemt; een snelle hartslag gaat over het tempo. Je kunt bonzen bij 65 slagen per minuut en niets voelen bij 100. De drie patronen (bonzen, racen en overslaan) hebben elk hun eigen verdachtenlijst.

Race je hart eerder dan dat het bonkt, kijk dan bij het artikel over een hoge hartslag in rust. Voel je vooral overslagen, dan is het stuk over de hartoverslag geschreven voor jou.

Waarom voel je je hartslag soms zo sterk?

Twee mechanismen bepalen samen wat je voelt: hoeveel bloed je hart per slag wegpompt en hoe gevoelig je aandacht op dat moment is. Adrenaline verhoogt de pompkracht, dus spanning, cafeïne en een kater maken slagen letterlijk zwaarder. En in een stille kamer, zonder afleiding, registreren je hersenen elke slag die er overdag geruisloos doorheen glipt.

In het klassieke onderzoek naar hartkloppingen bleek stress of angst bij 31 procent van de patiënten de hoofdverklaring (Weber & Kapoor, 1996). Het bonzende hart bij het inslapen is daarvan het schoolvoorbeeld: de dag is klaar, de adrenaline nog niet.

Er is ook een onschuldige fitheidsvariant. Wie veel duursport doet, ontwikkelt een hart dat per slag meer volume wegpompt bij een lagere rustpols; sommige sporters voelen daardoor in stilte elke slag netjes aankomen. Zelfde sensatie, totaal andere betekenis. Context bepaalt alles, en daarom loont het om niet op één losse waarneming te varen.

Bonkt je hart vooral in bed, dan legt het artikel over hartkloppingen 's nachts uit waarom de nacht alles uitvergroot.

Welke bloedwaarden kunnen een bonzend hart verklaren?

De interessantste kandidaat is bloedarmoede. Bij een laag hemoglobine vervoert je bloed minder zuurstof, en je hart compenseert door per slag meer volume rond te pompen: precies dat krachtige, dreunende gevoel, vaak samen met vermoeidheid, bleekheid en kortademigheid bij traplopen. Je ferritine laat daarnaast zien of je ijzervoorraad de oorzaak is.

Denk aan twee vrouwen van 39 die allebei klagen over een bonzend hart bij het traplopen. De één meet een hemoglobine van 8,9 mmol/l, netjes binnen de referentie; bij haar wijst alles richting stress en koffie. De ander zit op 6,8 mmol/l, en daar verklaart het lage hemoglobine het bonzen vrijwel zeker mee. Ik vind dit het mooiste voorbeeld van waarom één getal een heel verhaal kan kantelen.

Ook schildklierhormoon verhoogt de pompkracht van het hart rechtstreeks (Klein & Ojamaa, 2001). Een bonzend of racend hart met warm hebben en afvalneiging is reden om TSH en vrije T4 te bekijken. Glucose maakt het rijtje af: een bloedsuikerdip geeft een adrenalinerespons die je hart voelbaar aan het werk zet.

Vermoed je bloedarmoede, dan meet het bloedarmoede onderzoek hemoglobine, ijzerstatus en gerelateerde waarden in één keer, zonder verwijzing. De symptomen op een rij vind je in het artikel over bloedarmoede symptomen.

Wanneer is een bonzend hart reden voor de huisarts?

Maak een afspraak als het bonzen weken aanhoudt, samengaat met duizeligheid, kortademigheid of opvallende vermoeidheid, of als het ritme chaotisch en onregelmatig voelt. Bel 112 bij pijn op de borst of (bijna) flauwvallen. De Hartstichting hanteert die grens ook: het gaat niet om één avond voelen, maar om patronen en bijkomende klachten.

Voor de volledigheid: een bonzend hart met koorts hoort gewoon bij ziek zijn. Je hartslag stijgt ruwweg tien slagen per graad koorts, en dat bonzen verdwijnt met de koorts mee.

Wat is je volgende stap?

Leg twee weken vast wanneer het bonzen optreedt, hoe lang het duurt en of het tempo hoog of normaal was; de volledige gids over hartkloppingen geeft daarvoor een simpel format. Voel je je daarnaast al langer moe of bleek, dan zijn hemoglobine en ferritine de logische eerste waarden om te laten meten.

Met dat patroon en die uitslagen samen kan je huisarts in één gesprek veel richting geven.

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.

Bronnen

• Weber BE, Kapoor WN. Evaluation and outcomes of patients with palpitations. The American Journal of Medicine. 1996. PMID: 8629647.
• Klein I, Ojamaa K. Thyroid hormone and the cardiovascular system. New England Journal of Medicine. 2001. PMID: 11172193.
• Hartstichting. Hartkloppingen. hartstichting.nl.