AMH (Anti-Mülleriaans Hormoon)

Wat is AMH? Het AMH-hormoon, voluit anti-Mülleriaans hormoon, wordt gemaakt door de cellen rond de kleinste eiblaasjes in je eierstokken. Een eiblaasje, of follikel, is het zakje waarin een eicel kan rijpen. Je wordt geboren met een vaste voorraad van die eiblaasjes en die voorraad wordt je hele leven kleiner. Hoe meer kleine eiblaasjes er op dit moment nog in je eierstokken zitten, hoe meer AMH er in je bloed te meten valt.

Daarom wordt AMH gebruikt als maat voor je eierstokreserve. Achter dat woord zit niets ingewikkelds: het is simpelweg een schatting van hoeveel eiblaasjes je nog hebt. Een gynaecoloog kan die kleine blaasjes ook letterlijk tellen op een echo, en dan komt er ongeveer hetzelfde antwoord uit. Een AMH-bloedtest is daarvan de versie waar geen echo bij hoeft.

Dat de bepaling zo makkelijk in te plannen is, komt door waar het hormoon vandaan komt. De kleinste eiblaasjes groeien nog zonder dat je hypofyse ze aanstuurt. FSH, LH en oestradiol worden juist wél vanuit je hypofyse aangestuurd en bewegen daardoor sterk mee met je cyclus, waardoor die rond dag drie geprikt horen te worden. AMH beweegt nauwelijks mee. Je kunt dus prikken wanneer het jou uitkomt, ook als je cyclus onregelmatig is of als je geen idee hebt op welke dag je zit.

Wat AMH niet doet, is naar de kwaliteit van je eicellen kijken. Het is een telling, geen keuring. De kwaliteit van eicellen hangt vooral samen met je leeftijd en is met geen enkele bloedtest te meten. Een mooie AMH-waarde is dus geen garantie, en een lage waarde is geen eindoordeel.

Je uitslag staat meestal in µg/l. Dat getal is precies hetzelfde als ng/ml, de eenheid die je in Engelstalige artikelen tegenkomt. Rekent je laboratorium in pmol/l, dan komt 1 µg/l ongeveer overeen met 7,1 pmol/l. Leg je AMH-waarde trouwens nooit naast die van een vriendin die bij een ander laboratorium prikte: de tests zijn niet gestandaardiseerd en geven voor hetzelfde bloed verschillende getallen.

Rond AMH hangt meer verwachting dan het getal kan dragen. Op internet lees je al snel dat een AMH-bloedtest laat zien hoeveel tijd je nog hebt. Dat is niet waar, en je kunt dat maar beter weten vóórdat er een uitslag in je inbox valt.

Begin bij het balkje op je uitslagformulier. Voor vrouwen staat daar 1,00 tot 13,00 µg/l. Die reeks is niet aangepast aan leeftijd, en dat is meteen het meest misleidende aan de hele uitslag. AMH daalt namelijk je leven lang. 'Binnen de referentiewaarde' betekent op je 24e iets totaal anders dan op je 41e: dezelfde 1,2 µg/l is op je 24e opvallend laag en op je 41e volstrekt gewoon. Lees je AMH-waarde dus altijd naast je leeftijd, nooit alleen naast dat balkje.

Het tweede misverstand is het grootste. Een lage AMH-waarde betekent niet dat je niet zwanger kunt worden. Bij vrouwen zonder vruchtbaarheidsprobleem hangt AMH nauwelijks samen met de kans om binnen een jaar zwanger te raken. Onderzoek onder vrouwen die net begonnen waren met proberen, liet zien dat een lage waarde die kans niet noemenswaardig verkleinde. Dat is ook logisch: zolang je cyclus loopt en je een eisprong hebt, heb je per keer aan één eicel genoeg. AMH is een getal om mee te plannen, geen aftelklok.

Het derde misverstand: AMH voorspelt niet wanneer jij in de overgang komt. De waarde daalt richting de overgang, maar het verschil tussen vrouwen van dezelfde leeftijd is zo groot dat er geen jaartal uit af te leiden valt. Elke website of test die je op basis van AMH een leeftijd voor je overgang belooft, belooft iets wat je bloed niet weet.

Waar is een AMH-onderzoek dan wel goed voor? Vooral voor plannen. Artsen gebruiken de waarde om in te schatten hoe je eierstokken reageren op hormonale stimulatie, bijvoorbeeld bij ivf of bij het invriezen van eicellen: hoeveel eicellen een behandeling waarschijnlijk oplevert, en welke dosis daarbij verstandig is. Daarnaast kan een duidelijk lage waarde, samen met je leeftijd en je cyclus, een reden zijn om eerder met je huisarts of gynaecoloog te praten over kinderwens. Dat gesprek is de echte opbrengst van deze test. Niet het getal zelf.

Wanneer kun je AMH testen? Het korte antwoord: wanneer je wilt. Een AMH-bepaling mag op elke cyclusdag, je hoeft niet nuchter te zijn en je hoeft geen dagen af te tellen. Ook als je cyclus onregelmatig is of helemaal wegblijft, blijft de uitslag bruikbaar. Daarin verschilt AMH van bijna elk ander vrouwelijk hormoon.

De interessantere vraag is of dit onderzoek jou iets oplevert. Voor de meeste vrouwen zonder klachten en zonder concrete kinderwens doet een AMH-waarde dat niet: je krijgt een getal terug waar geen actie uit volgt, en soms een schrikreactie die nergens op gebaseerd is. Een bepaling is wél zinvol wanneer zwanger worden langer duurt dan je had verwacht, wanneer je nadenkt over het invriezen van eicellen, wanneer je cyclus al maanden onregelmatig is of wegblijft, en voor of na een operatie aan je eierstokken.

Bij een onregelmatige cyclus kijkt je huisarts trouwens zelden naar AMH alleen. Een traag werkende schildklier of een verhoogd prolactinegehalte kan de cyclus net zo goed in de war schoppen, dus vaak gaan TSH en prolactine in dezelfde afname mee.

Gebruik je de pil, een implantaat of een ring? Meld dat dan altijd bij je uitslag. Gecombineerde hormonale anticonceptie drukt AMH met gemiddeld ongeveer een kwart naar beneden, dus je uitslag onderschat dan je werkelijke reserve. Dat effect is omkeerbaar: na stoppen herstelt de waarde meestal binnen een paar maanden. Stop nooit uit jezelf met je anticonceptie om een bloedwaarde te laten meten. Bespreek dat eerst met je huisarts.

En hoe snel daalt je AMH-waarde eigenlijk? Geleidelijk, en het hardst na je dertigste. Ter oriëntatie, en nadrukkelijk niet als afkapwaarde: de mediaan ligt rond je 25e op ongeveer 3,3 µg/l, rond je 35e op ongeveer 1,4 µg/l en rond je 40e op ongeveer 0,5 µg/l. De spreiding binnen elke leeftijd is enorm, en deze cijfers komen uit één specifieke test, dus jouw laboratorium kan met andere getallen werken. Gebruik ze om een uitslag te plaatsen, niet om jezelf een cijfer te geven.