Wzdęcia po jedzeniu, skurcze brzucha, niespokojne jelita. Wiele osób doświadcza tego codziennie i zrzuca winę na stres lub „niewłaściwe jedzenie". Gdy jednak objawy się utrzymują, badanie krwi może przynieść zaskakującą jasność. Nie każda przyczyna jest widoczna we krwi, ale kilka istotnych schorzeń rzeczywiście zostawia w niej ślady.
Kiedy badanie krwi ma sens?
Skontaktuj się z lekarzem lub rozważ badanie, jeśli objawy utrzymują się dłużej niż kilka tygodni, wciąż nawracają lub towarzyszą im inne dolegliwości, takie jak niewyjaśniona utrata masy ciała, zmęczenie czy krew w stolcu.
1. CRP: wykrywanie stanu zapalnego
CRP (białko C-reaktywne) rośnie w odpowiedzi na stan zapalny. U osoby z dolegliwościami jelitowymi podwyższone CRP może wskazywać na nieswoiste zapalenie jelit (IBD), takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego, albo na infekcję bakteryjną. W zespole jelita drażliwego (IBS) CRP jest zwykle prawidłowe, co pomaga odróżnić zaburzenia czynnościowe od zapalnych.
2. Ferrytyna: oznaka zaburzeń wchłaniania
Niska ferrytyna u osoby z objawami jelitowymi to ważny sygnał. Może oznaczać, że jelita nie wchłaniają prawidłowo składników odżywczych (zespół złego wchłaniania). Częste przyczyny to celiakia, IBD i przewlekła biegunka. Jeśli ferrytyna jest niska mimo wystarczającej ilości żelaza w diecie, jelita zasługują na bliższe przyjrzenie się.
3. Markery celiakii: tTG-IgA
Celiakia to choroba autoimmunologiczna, w której gluten uszkadza błonę śluzową jelita. Dotyka mniej więcej 1 na 100 osób, ale większość przypadków pozostaje niezdiagnozowana. Przesiewowym badaniem krwi jest tTG-IgA. Ważne: aby wynik był wiarygodny, w momencie badania trzeba nadal jeść gluten. Nie przechodź na dietę bezglutenową przed wykonaniem badania.
Objawy, które mogą wskazywać na celiakię: przewlekłe wzdęcia, biegunka, zmęczenie, niewyjaśniony niedobór żelaza, zmiany skórne i bóle stawów.
4. Białe krwinki: infekcja i stan zapalny
Białe krwinki (leukocyty) pokazują, czy organizm aktywnie zwalcza infekcję lub stan zapalny. Podwyższone wartości mogą sugerować infekcję bakteryjną lub IBD. W połączeniu z CRP dają czytelny obraz tego, czy toczy się aktywny proces zapalny.
5. TSH: związek tarczycy z jelitami
Związek między tarczycą a układem pokarmowym jest często pomijany. TSH może ujawnić zaburzenia tarczycy, które bezpośrednio wpływają na pracę jelit. Niedoczynność tarczycy spowalnia trawienie (powodując zaparcia i wzdęcia), a nadczynność je przyspiesza (powodując biegunkę).
Nietolerancja pokarmowa a alergia pokarmowa
Alergia pokarmowa angażuje układ odpornościowy (mechanizm IgE-zależny) i może mieć ciężki przebieg. Nietolerancja pokarmowa to problem trawienny (np. nietolerancja laktozy). Celiakia nie jest ani jednym, ani drugim: to choroba autoimmunologiczna. Komercyjne testy tolerancji pokarmowej IgG sprzedawane w internecie nie są uznawane przez naukę medyczną za wiarygodne.
Często zadawane pytania
Czy badanie krwi wyjaśni wszystkie dolegliwości trawienne?
Nie. To cenny pierwszy krok, ale schorzeń takich jak IBS czy nietolerancje pokarmowe nie diagnozuje się wyłącznie na podstawie badań krwi. Może być potrzebna dalsza diagnostyka.
Mam zdiagnozowany IBS. Czy badanie krwi nadal ma sens?
Tak. IBS to diagnoza z wykluczenia. Jeśli nigdy nie badano Cię w kierunku celiakii ani markerów stanu zapalnego, warto to zrobić.
Kiedy natychmiast zgłosić się do lekarza?
Krew w stolcu, niewyjaśniona utrata masy ciała, uporczywe wymioty, silny ból brzucha lub nowe objawy po 50. roku życia to sygnały alarmowe, które wymagają szybkiej oceny.
Autor
