ASAT is een leverenzym dat verhoogt als levercellen beschadigd raken, maar ook bij spierschade. Een te hoog ASAT betekent dus niet automatisch een leverprobleem. De verhouding met ALAT en je context, zoals recente sport, bepalen wat de waarde echt zegt.
Hieronder lees je wat ASAT meet, wanneer een verhoging zorgelijk is en wat je eraan kunt doen.
Wat is ASAT?
ASAT (aspartaat-aminotransferase) zit in levercellen, maar ook in hartspier, skeletspieren en nieren. Daardoor is het minder leverspecifiek dan ALAT. Normaal is ASAT bij mannen minder dan 35 U/L en bij vrouwen minder dan 30 U/L, al verschilt dit per laboratorium.
Wat betekent een te hoog ASAT?
Een verhoging laat zien dat er ergens cellen beschadigd raken: in de lever, de spieren of het hart. Om de bron te bepalen, kijkt je arts naar de overige leverwaarden en naar de verhouding tussen ASAT en ALAT.
De ASAT/ALAT-ratio: het belangrijkste kompas
De ASAT/ALAT-ratio is een van de meest informatieve verhoudingen in de leverdiagnostiek (Botros & Sikaris, 2013):
- Kleiner dan 1 - past bij leververvetting of milde hepatitis.
- Groter dan 2 - sterk suggestief voor alcoholgerelateerde leverschade.
- Groter dan 1 bij bekende leverziekte - kan wijzen op fibrose of cirrose.
Een volledige uitleg van alle leverwaarden vind je in leverwaarden begrijpen.
Oorzaken van een verhoogd ASAT
- Intensieve sport - zware krachttraining kan ASAT dagenlang verhogen door spierschade, niet door de lever (Pettersson et al., 2008).
- Leververvetting - vaak met een licht verhoogd ALAT en ASAT (Younossi et al., 2016).
- Alcohol - vooral als ASAT duidelijk hoger is dan ALAT.
- Medicijnen - waaronder statines en hoge doses paracetamol.
- Hart- of spieraandoeningen - omdat ASAT ook in die weefsels zit.
Wat kun je doen bij een te hoog ASAT?
Vermeld recente intensieve sport bij je arts; een herhaalmeting na rust laat vaak zien of de spieren de bron waren. Bij een leefstijloorzaak helpen minder alcohol, gezond gewicht en beweging. Stop nooit zelf met medicijnen, maar bespreek het. Een controle via de leverfunctietest geeft samen met een arts duidelijkheid.
Veelgestelde vragen
Kan sporten mijn ASAT verhogen?
Ja. Na zware training kan ASAT dagen verhoogd blijven door spierschade. Een meting na enkele dagen rust geeft een betrouwbaarder beeld.
Is een verhoogd ASAT gevaarlijk?
Niet per se. Een eenmalige, milde verhoging is vaak tijdelijk. Het wordt serieuzer bij herhaalde of forse verhoging, zeker als ook ALAT of gamma-GT afwijken.
Wat is het verschil tussen ASAT en ALAT?
ALAT is leverspecifieker, ASAT zit ook in spieren en hart. Daarom is de verhouding tussen beide zo nuttig voor de interpretatie.
Bronnen
- Botros M, Sikaris KA. The de Ritis ratio: the test of time. Clinical Biochemist Reviews. 2013. PubMed
- Pettersson J, et al. Muscular exercise can cause highly pathological liver function tests in healthy men. British Journal of Clinical Pharmacology. 2008. PubMed
- Younossi ZM, et al. Global epidemiology of nonalcoholic fatty liver disease - meta-analytic assessment of prevalence, incidence, and outcomes. Hepatology. 2016. PubMed
Tags
Auteur
