Nierfunctie
Creatinine, eGFR en BUN: belangrijke niermarkers.
Je eGFR waarde vertelt je hoeveel milliliter bloed je nieren per minuut schoonmaken, en één getal onder de 60 zegt veel minder dan het lijkt. eGFR staat voor geschatte glomerulaire filtratiesnelheid, en dat woordje geschat is het belangrijkste: niemand heeft je nieren gemeten. Het lab nam je kreatinine, een afvalstof van je spieren die je nieren uit je bloed halen, plus je leeftijd en je geslacht, en rekende daar een getal uit. Boven de 90 is normaal, 60 tot 89 heet licht verminderd, en dat laatste is op leeftijd eerder regel dan uitzondering. Van chronische nierschade is pas sprake als de waarde minstens drie maanden onder de 60 blijft. Daarom herhaalt je arts de meting, en dat is de juiste procedure en geen uitstel.
Beoordeling door arts inbegrepen
| Uitslag | Waarde (ml/min/1,73m²) |
|---|---|
| G5 – nierfalen | < 15 |
| G4 – ernstig afgenomen | 15–30 |
| G3b – matig tot ernstig afgenomen | 30–45 |
| G3a – mild tot matig afgenomen | 45–60 |
| G2 – mild afgenomen | 60–90 |
| G1 – normaal of hoog | ≥ 90 |
De eGFR wordt niet beoordeeld met één normaalwaarde, maar met de stadia G1 tot en met G5 uit de richtlijn Chronische nierschade (NHG/NIV, naar KDIGO). De waarde is een schatting: hij wordt met de CKD-EPI-formule berekend uit het kreatinine in uw bloed, uw leeftijd en uw geslacht. Het stadium alleen zegt nog niet of er nierschade is: daarvoor kijkt de arts ook naar de albumine-creatinineratio (ACR) in de urine, en of een afwijking ten minste 3 maanden aanhoudt. Ook bij stadium G1-G2 kan er nierschade zijn als de albuminurie verhoogd is; met een normale albuminurie geldt G1-G2 als geen chronische nierschade (samen circa 88% van de bevolking). Bij een eGFR onder de 60 die langer dan 3 maanden bestaat, spreekt men van chronische nierschade en past de huisarts zo nodig medicatiedoseringen aan. Bespreek uw uitslag met uw huisarts.
Bron: NHG Referentiepopulatie: Alle volwassenen (KDIGO/NHG-stadiëring, leeftijdsonafhankelijk)
Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.
De e in eGFR staat voor geschat, en dat woordje is belangrijker dan het lijkt. Niemand heeft je filtratie werkelijk gemeten. Het lab nam je kreatinine, je leeftijd en je geslacht, stopte die drie in een formule, en daar rolde een getal uit: het aantal milliliters bloed dat je nieren per minuut zouden filteren als je een gemiddeld postuur had.
Die formule heet CKD-EPI. Sommige labs vermelden ook een EKFC-uitkomst; dat zijn twee rekenmanieren voor dezelfde vraag en ze kunnen een paar punten verschillen. Beide gebruiken sinds 2021 geen correctie voor afkomst meer.
Een schatting is geen slechte meting. Voor de meeste mensen is zij ruim goed genoeg. Maar het verklaart wel waarom het getal schommelt tussen twee afnames: alles wat je kreatinine tijdelijk verhoogt, zoals een flinke vleesmaaltijd of een zware sportsessie, drukt de berekende waarde omlaag zonder dat je nieren veranderd zijn.
Het getal waar de meeste mensen van schrikken ligt net onder de 60. Toch is één zo'n uitslag geen diagnose. Voor chronische nierschade moet de waarde minstens drie maanden verlaagd blijven, of moet er eiwit in je urine zitten. Daarom herhaalt je arts de meting, en dat is geen uitstel maar de juiste procedure.
Boven de 90 is normaal. Tussen 60 en 89 heet licht verminderd, en dat is bij ouderen eerder regel dan uitzondering, omdat de waarde vanaf je veertigste vanzelf met ongeveer 1 ml/min per jaar daalt. Een zeventigjarige met een waarde van 75 zit gewoon goed. Tussen 45 en 59 kijkt je arts naar de trend en naar je urine, en onder de 30 komt een nierspecialist in beeld.
Belangrijker dan één getal is de trend over meerdere jaren. Een stabiele 75 is geruststellender dan een 85 die elk jaar zakt. Vergelijk daarom je uitslagen met elkaar, en met de omstandigheden waaronder je prikte.
Hoger is niet automatisch beter. Boven de 90 stoppen veel labs met een exact getal, omdat de formule daar onnauwkeurig wordt, en heel hoge waarden horen soms bij een beginnende diabetes. En een normale eGFR bewijst niet dat je nieren gezond zijn: eiwit in je urine kan schade laten zien terwijl je filtratie nog gewoon is. Daarom vraagt je arts vaak allebei aan.
Meestal hoef je hier niets voor te regelen. De eGFR rolt automatisch mee zodra kreatinine wordt bepaald, en dat gebeurt bij vrijwel elk standaard bloedonderzoek. Bij diabetes, hoge bloeddruk of nierziekte in de familie weegt het getal zwaarder.
Vijf alledaagse dingen kunnen het getal tijdelijk verlagen: een flinke vleesmaaltijd vlak voor de afname, een zware sportsessie in de dagen ervoor, te weinig drinken, creatinesupplementen, en het antibioticum trimethoprim. Geen van de vijf beschadigt je nier; ze verhogen alleen het kreatinine waarmee gerekend wordt.
Wil je een zo zuiver mogelijke uitslag, plan de afname dan op een gewone dag, niet na een feest en niet na de sportschool, en drink normaal. Blijft de waarde laag, dan kijkt je arts verder; vaak volgt dan cystatine C, een andere stof waarmee de filtratie geschat kan worden, of een urineonderzoek.
Een licht verlaagde eGFR voel je niet, en de meeste mensen met een waarde tussen 60 en 89 merken niets en hebben ook niets. Klachten horen bij nieren die echt en langdurig minder filteren: moe zijn zonder duidelijke reden, dikke enkels of voeten aan het eind van de dag, een bloeddruk die omhoog kruipt, minder trek of een misselijk gevoel, jezelf minder scherp voelen, en schuim op je urine dat blijft staan. Herken je daar iets van naast een lage waarde, ga dan naar je huisarts in plaats van af te wachten tot de volgende meting.
Een hoge eGFR geeft geen klachten. Boven de 90 stopt je lab meestal met een exact getal, omdat de formule daar onnauwkeurig wordt, dus "groter dan 90" is gewoon een normale uitslag. Heel hoge waarden die aanhouden horen soms bij een beginnende diabetes of bij overgewicht; de nieren filteren dan onder verhoogde druk, en dat heet hyperfiltratie. Hoger is dus niet automatisch beter, en een hoge eGFR bewijst niet dat je nieren gezond zijn.
Lage eGFR duidt op verminderde nierfunctie. Overweeg nefroloog consultatie.
Normale tot hoge eGFR duidt op goede nierfunctie.
Lage eGFR duidt op verminderde nierfunctie. Overweeg nefroloog consultatie.
Normale tot hoge eGFR duidt op goede nierfunctie.
Je nieren houden het meest van saaie dingen. Een normale bloeddruk, een stabiele bloedsuiker en genoeg drinken beschermen ze samen beter dan welk supplement dan ook, en er bestaat geen supplement dat de filtratie verbetert.
Wees zuinig met pijnstillers uit de drogist, vooral met NSAID's zoals ibuprofen en naproxen. Bij langdurig gebruik, en zeker als je tegelijk weinig drinkt, kunnen die de nier belasten. Paracetamol is voor de nieren de mildere keuze.
Rook je, dan is stoppen ook voor je nieren winst, omdat roken de bloedvaten in de nier beschadigt.
Gebruik je vaste medicijnen, bespreek die dan een keer met je huisarts. Je arts gebruikt je eGFR om doseringen te kiezen, dus verander nooit zelf iets aan wat je slikt.
Een waarde van 90 of hoger geldt als normaal. Tussen 60 en 89 heet licht verminderd, wat op leeftijd eerder regel dan uitzondering is. Belangrijker dan één getal is de trend over meerdere jaren: een stabiele 75 is geruststellender dan een dalende 85. Hoger is trouwens niet altijd beter.
Op zichzelf is dat geen diagnose. Voor chronische nierschade moet de waarde minstens drie maanden onder de 60 blijven, en daarom herhaalt je arts de meting. Kijk ook of er verstorende factoren waren, zoals een vleesmaaltijd, zwaar sporten of te weinig drinken in de dagen ervoor.
De e staat voor geschat. Niemand heeft je filtratie werkelijk gemeten: het lab nam je kreatinine, je leeftijd en je geslacht en stopte die in een formule. Dat verklaart ook waarom het getal schommelt tussen twee afnames.
Deze marker is opgenomen in de volgende testpanelen.
Creatinine, eGFR en BUN: belangrijke niermarkers.
Compleet bloedonderzoek: bloedbeeld, schildklier, vitaminen, totaal cholesterol, lever, nier en HbA1c.
Uitgebreid metabool panel: elektrolyten, nieren, lever, glucose, HbA1c en eiwit.
Een uitgebreid bloedonderzoek met 45 biomarkers, geïnspireerd op WHOOP Advanced Labs — een diepgaande blik op stofwisseling, hart- en vaatrisico, hormonen, lever, nieren en ontsteking.
Medisch adviseur
Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.
Medisch beleidBeoordeling door arts inbegrepen
Elk resultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.
eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid)
€7,-
We gebruiken cookies om het sitegebruik te analyseren en de effectiviteit van advertenties te meten. Privacybeleid