Je ferritine waarde is de beste indicator voor je ijzervoorraad. Ferritine is een eiwit dat ijzer opslaat in je lichaam en het geleidelijk vrijgeeft wanneer dat nodig is. Anders dan serum-ijzer (dat schommelt gedurende de dag) geeft ferritine een stabieler beeld van je ijzerstatus.
Wat is ferritine?
Ferritine is een opslagvorm van ijzer, voornamelijk aanwezig in je lever, milt en beenmerg. Een kleine hoeveelheid ferritine circuleert in je bloed en deze waarde weerspiegelt je totale ijzervoorraad. Wanneer je ijzer nodig hebt (bijvoorbeeld voor de aanmaak van hemoglobine), maakt ferritine het ijzer vrij.
Normaalwaarde ferritine
- Mannen - 30 tot 300 ug/L
- Vrouwen (voor de menopauze) - 15 tot 150 ug/L
- Vrouwen (na de menopauze) - 30 tot 300 ug/L
Let op: sommige artsen hanteren een minimumwaarde van 30 ug/L voor optimaal functioneren bij vrouwen, ook al valt 15 ug/L nog binnen het referentiebereik. Bij waarden onder 30 ug/L kunnen al klachten optreden.
Ferritine waarde te laag: wat betekent het?
Een te lage ferritine waarde wijst op uitgeputte ijzervoorraden. Oorzaken:
- Onvoldoende ijzerinname via voeding - vegetarisch of veganistisch eten, eenzijdig dieet
- Verhoogd verlies - zware menstruatie (meest voorkomend bij vrouwen), chronisch bloedverlies via maag-darm
- Verhoogde behoefte - zwangerschap, intensief sporten, groei bij kinderen
- Verminderde opname - coeliakie, maagzuurremmers, inflammatoire darmziekten
Symptomen bij een laag ferritine: vermoeidheid, concentratieproblemen, bleekheid, haaruitval, koude handen en voeten, restless legs.
Ferritine waarde te hoog: wat betekent het?
Een te hoge ferritine waarde kan wijzen op te veel ijzer, maar ook op ontsteking:
- Ontsteking of infectie - ferritine stijgt als acutefase-eiwit, los van je ijzervoorraad
- Leverziekte - beschadigde levercellen lekken ferritine
- Hemochromatose - een erfelijke aandoening waarbij je lichaam te veel ijzer opneemt
- Overmatige ijzersuppletie - onnodig hoge doseringen ijzertabletten
- Alcoholgebruik - chronisch overmatig gebruik kan ferritine verhogen
Een verhoogd ferritine door ontsteking is de meest voorkomende oorzaak. Je arts kan CRP meebepalen om ontsteking uit te sluiten.
Ferritine laten testen
Ferritine wordt gemeten via een bloedtest. Nuchter zijn is niet strikt noodzakelijk, maar sommige artsen adviseren het voor de meest betrouwbare waarde. IJzersupplementen kun je het beste 24 uur voor de test pauzeren.
Een ferritinetest wordt vaak gecombineerd met hemoglobine, MCV en transferrine voor een compleet ijzerprofiel.
Veelgestelde vragen
Kan ferritine normaal zijn terwijl ik toch een ijzertekort heb?
Ja, als er tegelijkertijd sprake is van ontsteking. Ontsteking verhoogt ferritine kunstmatig. In dat geval kan je arts aanvullende tests doen (transferrine, transferrineverzadiging) om het echte ijzerniveau te achterhalen.
Hoe snel stijgt ferritine na ijzersuppletie?
Ferritine stijgt langzamer dan hemoglobine. Het kan 3-6 maanden duren voordat je ijzervoorraden volledig zijn aangevuld, zelfs als je hemoglobine al eerder normaliseert.
Is een ferritine van 20 ug/L te laag?
Technisch gezien valt het binnen het referentiebereik voor vrouwen (15-150 ug/L). In de praktijk kunnen bij waarden onder 30 ug/L al klachten optreden, vooral vermoeidheid. Bespreek een ferritine onder 30 met je arts als je klachten hebt.
Tags
Auteur