Kreatinine is een afvalproduct van je spieren dat door je nieren uit je bloed wordt gefilterd. Je kreatininespiegel is daarom een directe indicator van hoe goed je nieren functioneren. Bij elk standaard bloedonderzoek wordt kreatinine doorgaans meegenomen.
Wat is kreatinine?
Kreatinine ontstaat bij de afbraak van creatinefosfaat in je spieren. Je spieren gebruiken creatinefosfaat als snelle energiebron. Het afvalproduct kreatinine wordt constant aangemaakt (afhankelijk van je spiermassa) en door je nieren uit je bloed gefilterd en via je urine uitgescheiden.
Als je nieren minder goed werken, hoopt kreatinine zich op in je bloed. Een stijgend kreatinine kan daarom een teken zijn van verminderde nierfunctie.
Normaalwaarden kreatinine
- Mannen - 60 tot 110 umol/L
- Vrouwen - 45 tot 90 umol/L
Het verschil tussen mannen en vrouwen wordt verklaard door het gemiddelde verschil in spiermassa. Sporters en mensen met veel spiermassa kunnen een iets hoger kreatinine hebben zonder dat er een nierprobleem is.
Kreatinine te hoog: wat kan het betekenen?
- Verminderde nierfunctie - de nieren filteren kreatinine minder efficiënt
- Dehydratie - minder bloedvolume door de nieren, tijdelijke stijging
- Hoge spiermassa - meer spieren produceren meer kreatinine (geen nierprobleem)
- Intensieve inspanning - tijdelijke stijging door verhoogde spierafbraak
- Hoge eiwitinname - een zeer eiwitrijk dieet kan kreatinine licht verhogen
- Medicijnen - sommige medicijnen beïnvloeden de kreatinineklaring
Kreatinine te laag: wat kan het betekenen?
Een laag kreatinine is minder vaak reden tot zorg, maar kan voorkomen bij:
- Zeer lage spiermassa (ouderen, bedlegerige patiënten)
- Ondervoeding
- Leverziekte (minder creatineproductie)
eGFR: de berekende nierfunctie
Naast het ruwe kreatinine berekent het laboratorium doorgaans ook je eGFR (geschatte glomerulaire filtratiesnelheid). De eGFR corrigeert je kreatinine voor leeftijd, geslacht en soms etniciteit, en geeft een beter beeld van je werkelijke nierfunctie:
- Boven 90 mL/min - normale nierfunctie
- 60-89 mL/min - licht verminderd (vaak zonder klachten)
- 30-59 mL/min - matig verminderd (nader onderzoek nodig)
- Onder 30 mL/min - ernstig verminderd (specialistische zorg)
Veelgestelde vragen
Moet ik nuchter zijn voor een kreatininemeting?
Nuchter zijn is niet strikt nodig. Een zeer eiwitrijke maaltijd kort voor de test kan kreatinine licht verhogen. Bij twijfel is ochtend-nuchtere afname het meest betrouwbaar.
Kan krachttraining mijn kreatinine verhogen?
Ja, zowel door hogere spiermassa als door tijdelijke spiercelschade na training. Dit is fysiologisch en geen teken van nierschade. Plan je bloedafname bij voorkeur niet direct na een zware training.
Is een licht verhoogd kreatinine gevaarlijk?
Niet per se. Eenmalig licht verhoogd kreatinine bij een verder gezond persoon met veel spiermassa kan normaal zijn. Bij herhaaldelijk verhoogde waarden of een dalende eGFR is het verstandig om nader onderzoek te doen.
Tags
Auteur