Vitamine D test: je 25-OH waarde uit het lab

Je lichaam maakt vitamine D grotendeels aan uit zonlicht op je huid. Kom je door drukke dagen weinig buiten, dan kan je vit d waarde in de winter geleidelijk dalen. Vaak merk je daar zelf niets van.

Een vitamine d3 tekort komt daardoor vaak voor, ook bij mensen die verder gezond leven. Met deze test krijg je een concreet gegeven in handen, een startpunt voor een gesprek met je arts in plaats van giswerk.

Vitamine D helpt je lichaam calcium en fosfaat uit je voeding op te nemen. Die twee mineralen houden je botten en je gebit stevig. Zonder voldoende vitamine D neemt je darm ze minder goed op.

Deze test kan interessant zijn als je:

• veel binnen werkt en weinig daglicht ziet
• je in de winter futloos of sneller vatbaar voelt
• een donkere huid hebt of je huid meestal bedekt houdt
• je botten, spieren of algehele weerbaarheid wilt ondersteunen met de juiste gegevens

Ook als je gewoon een keer wilt weten hoe je ervoor staat, kan een meting rust geven.

Deze test meet een enkele bloedwaarde:

• 25-OH vitamine D: de vorm van vitamine D die je lichaam opslaat en die het beste weergeeft hoeveel je in voorraad hebt. Wil je meer weten over deze waarde, lees dan onze uitleg over vitamine D (25-OH).

Deze 25-OH meting geeft een betrouwbaarder indruk van je voorraad dan een losse momentopname, omdat deze vorm langer in je bloed blijft.

De uitslag kan laten zien of je vitamine D aan de lage of hoge kant is. Een tekort aan vitamine d3 wordt vaak in verband gebracht met vermoeidheid, minder sterke botten en verminderde spierkracht. Dat verschilt wel per persoon.

Aan de andere kant kan teveel aan vitamine d, meestal door hooggedoseerde supplementen, ook een rol spelen. De arts leest je waarde na en plaatst die in context.

Voor deze test wordt bloed afgenomen bij een gecertificeerd afnamepunt. Verspreid over Nederland zijn er 700+ locaties, dus je kunt vaak een plek dicht bij huis of werk kiezen.

Nadat je online hebt besteld, kies je een afnamepunt en een moment dat jou uitkomt. Het bloed wordt door geschoolde medewerkers afgenomen.

Je kunt aan deze test denken als:

• je aan het eind van de winter wilt weten hoe je ervoor staat
• je overweegt om supplementen te gaan gebruiken en eerst een uitgangswaarde wilt
• je al supplementen slikt en wilt volgen of je waarde meebeweegt
• je klachten hebt zoals aanhoudende vermoeidheid en dit mede wilt uitsluiten

Vitamine D is niet afhankelijk van een vast moment op de dag, dus je kunt zelf een geschikt tijdstip kiezen.

Je uitslag toont je vitamine d gehalte in nmol/l, samen met een referentiebereik. In Nederland houden de Gezondheidsraad, het NHG en het Farmacotherapeutisch Kompas dezelfde streefwaarden aan. Die grens hangt af van je leeftijd.

Een waarde van precies 30,0 nmol/l geldt als voldoende, niet als deficiënt. Ben je net 70 geworden, dan wordt je waarde langs de bovenste grens gelegd.

Sommige buitenlandse tests rapporteren in ng/ml in plaats van nmol/l. Eén nmol/l komt overeen met 0,40 ng/ml. Vergelijk dus nooit twee getallen zonder eerst naar de eenheid te kijken.

Dit zijn streefwaarden, geen diagnose. Een lage waarde kan passen bij een tekort aan vitamine D, maar zegt op zichzelf niet waardoor dat komt. Een hoge waarde ontstaat meestal door hooggedoseerde supplementen. Een BIG-geregistreerde arts leest je vitamine d spiegels na en plaatst ze in context.

Voor een vitamine D meting hoef je meestal niet nuchter te zijn. Gebruik je supplementen met vitamine D, dan is het handig om dat bij je uitslag te vermelden, omdat het je waarde beïnvloedt.

Verder hoef je weinig voor te bereiden: je kiest een afnamepunt en een moment dat past in je agenda.

Je uitslag staat binnen enkele werkdagen online voor je klaar, met je waarde, een referentiebereik en een begrijpelijke toelichting. Zo zie je zelf waar je staat.

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.

Bij de drogist en online vind je vitamine D zelftests met een vingerprik. Zo'n test geeft meestal een kleurindicatie: laag, voldoende of hoog. Voor een grove indruk kan dat genoeg zijn.

Een bloedonderzoek in het lab werkt anders. Je krijgt een getal in nmol/l, geen kleur. Daardoor kun je je waarde later opnieuw meten en de twee uitslagen naast elkaar leggen.

Slik je al een vitamine D supplement, dan is dat verschil praktisch. Een kleurkaart laat niet zien of je waarde met 10 of met 40 nmol/l is gestegen. Een getal doet dat wel.

Je lichaam maakt vitamine D vooral zelf aan onder invloed van zonlicht. Voeding levert een kleiner deel.

De bekendste bron is vette vis, zoals zalm, haring en makreel. Daarnaast zit er vitamine D3 in eigeel. In Nederland wordt het toegevoegd aan margarine en halvarine.

Eet je weinig vis, of eet je vegetarisch of veganistisch, dan is die aanvoer beperkt. Extra vitamine D uit een supplement is dan een optie. De Gezondheidsraad adviseert een dagelijkse aanvulling voor onder meer jonge kinderen, zwangeren, mensen met een donkere huid en ouderen.

Bij een darmaandoening zoals coeliakie, een auto-immuunziekte, neemt je lichaam vitamine D vaak minder goed op. Een meting laat dan zien wat er van die aanvoer overblijft.

Hoeveel vitamine D nodig is, verschilt per leeftijd en per situatie. De Gezondheidsraad publiceert daarvoor voedingsnormen. Een meting laat zien waar je zelf staat.