Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Vitamines

Wat je vitamine D waarde betekent

Je vitamine D waarde hangt sterk samen met de maand waarin je bloed is geprikt. In september sta je op je hoogste punt en eind maart op je laagste. Er is dan niets aan je gezondheid veranderd.

Tussen oktober en maart staat de zon in Nederland te laag voor aanmaak in je huid. Je teert dan op je zomervoorraad. Een losse uitslag zegt daarom minder dan je denkt. Twee uitslagen zeggen alleen iets als je van allebei de maand weet.

Beoordeling door arts inbegrepen

Wanneer is deze waarde afwijkend?

Bekijk de waarde die voor jou geldt:

Kies man of vrouw — dit bereik verschilt per geslacht.

Vul je leeftijd in — dit bereik verandert met de leeftijd.

Dit bereik hangt ook af van bijvoorbeeld cyclusfase of afnamemateriaal; de gemarkeerde rijen gelden voor jouw groep.

tot 69 jaar Jouw groep

Afkapwaarden per uitslag, in nmol/l
Uitslag Waarde (nmol/l)
Tekort < 30
Voldoende ≥ 30

70 jaar en ouder Jouw groep

Afkapwaarden per uitslag, in nmol/l
Uitslag Waarde (nmol/l)
Ernstig tekort < 35
Tekort 35–50
Voldoende ≥ 50

Nederlandse richtlijnen zijn het niet eens over deze grens. Het Zorginstituut stelt vast: "Er ontbreekt een eenduidige grens voor vitamine D-deficiëntie" (2022). Wij volgen de Gezondheidsraad, het NHG en het Farmacotherapeutisch Kompas. De NVKC hanteert 50 nmol/l voor iedereen; de osteoporoserichtlijn hanteert 50 nmol/l bij verhoogd fractuurrisico.

Bron: Gezondheidsraad Referentiepopulatie: Nederlandse bevolking (Gezondheidsraad 2012)

Bron: Zorginstituut Nederland Referentiepopulatie: Nederlandse bevolking (Gezondheidsraad 2012)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Vitamine D (25-OH): wat deze test meet

Wat je meet is 25-hydroxyvitamine D (25-OH-D), uitgedrukt in nmol/l. Zie het als de stand van je voorraadtank, niet als wat je gisteren binnenkreeg. De halfwaardetijd is twee tot drie weken.

De uitslag dekt daardoor grofweg je afgelopen maanden. Hij loopt dus achter op je zomer en op je winter.

Er bestaat ook een actieve vorm, 1,25-dihydroxyvitamine D. Die wordt hier expres niet bepaald. Hij verdwijnt binnen uren uit je bloed. Parathormoon (PTH) houdt hem streng op peil.

Je lichaam voert de omzetting juist op als de tank bijna leeg is. Een normale of zelfs hoge actieve waarde sluit een tekort dus niet uit. Daarom is die bepaling bij een vermoed tekort de verkeerde.

Op je uitslag hoort totaal 25-OH-D te staan, dus D2 en D3 samen. Gebruik je een plantaardig D2-supplement, meld dat dan. Niet elke immunoassay pikt D2 volledig op.

Vitamine D (25-OH): waarom deze waarde ertoe doet

Wat vitamine D doet, verklaart de rest. Het zorgt dat je calcium en fosfaat uit je eten opneemt. Raakt je voorraad op, dan neem je minder calcium op.

Parathormoon gaat omhoog en je lichaam haalt calcium uit je botten. Zo vangt het het tekort in je bloed op. De beoordeling draait dus om je botten, niet om hoe je je voelt.

De Gezondheidsraad werkt niet met een normaalwaarde maar met beslisgrenzen:

Wat er staatHoe het heet
Minder dan 30 nmol/lEen tekort
30 tot 50 nmol/lTe weinig, maar nog geen tekort
50 nmol/l of hogerGenoeg voor je botten

Vanaf zeventig jaar schuift die eerste grens naar 50 nmol/l. Boven 75 nmol/l is er geen aangetoonde winst meer. Hoger is hier dus geen streven.

Referentiewaarden verschillen bovendien per laboratorium. Lees altijd de grenzen die bij jouw eigen uitslag staan.

Op zichzelf zegt het getal weinig. Calcium, fosfaat en PTH maken het verhaal af. Is PTH verhoogd terwijl je 25-OH-D laag is, dan telt dat zwaarder. Dat heet secundaire hyperparathyreoidie, en het weegt meer dan het losse vitamine D-getal.

Vitamine D (25-OH): wanneer is meten zinvol?

Meet wanneer je klachten hebt die bij een tekort passen. Denk aan zware bovenbenen, moeite met opstaan of botpijn.

Meet ook als je weinig buiten komt, een donkere huid hebt of bedekkende kleding draagt. Dan is de kans op een lage waarde groter.

Let vooral op de maand. In september zit je op je hoogste punt van het jaar. In februari en maart op je laagste.

Wil je twee uitslagen naast elkaar leggen? Kies dan dezelfde maand, anders vergelijk je seizoenen.

Vitamine D (25-OH): klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Het vervelende is dat je een lage voorraad meestal niet voelt. Merk je wel iets, dan is het zelden herkenbaar:

  • kracht die wegvalt in je bovenbenen en heupen
  • moeizaam opstaan uit een lage stoel
  • traplopen dat zwaarder gaat voelen
  • zeurende bot- en spierpijn
  • een wat wankele manier van lopen

Duurt een diep tekort lang, dan mineraliseert nieuw botweefsel onvoldoende. Bij volwassenen heet dat osteomalacie, bij kinderen rachitis. Beide geven botpijn en vervormingen.

Bij ouderen gaat een lage waarde vaak samen met zwakke spieren en meer valpartijen. Dat vergroot de kans op een breuk.

Al deze klachten passen bij tientallen andere dingen. Het getal begint het gesprek, niet het gevoel.

Hoge waarden

Van de zon krijg je geen hoge waarde. Je huid stopt zelf met aanmaken zodra er genoeg is. Zit je hoog, dan komt dat vrijwel altijd uit een supplement.

Echte vergiftiging met een te hoog calcium zie je pas rond ongeveer 250 nmol/l. En dan na maandenlang veel te veel innemen.

Belangrijker is een tweede route. Bij sommige lymfomen en bij granulomateuze ziekten maken macrofagen zelf de actieve vorm aan. Denk aan sarcoidose en tuberculose.

De normale rem werkt daar niet. Je calcium kan dan te hoog worden terwijl je 25-OH-D gewoon normaal is.

Zie je calcium en vitamine D allebei aan de hoge kant? Bel dan je huisarts voordat je iets aan je supplementen verandert.

Vitamine D (25-OH): wat te doen bij een afwijkende waarde

Man

Bij laag

Laag vitamine D kan vermoeidheid, spierzwakte en botpijn veroorzaken. Overweeg 2000-5000 IE dagelijkse suppletie en verhoog zonblootstelling.

Bij hoog

Hoog vitamine D kan wijzen op overmatige suppletie. Verminder supplement dosis en hertest over 3 maanden.

Vrouw

Bij laag

Laag vitamine D kan vermoeidheid, spierzwakte en botpijn veroorzaken. Overweeg 2000-5000 IE dagelijkse suppletie en verhoog zonblootstelling.

Bij hoog

Hoog vitamine D kan wijzen op overmatige suppletie. Verminder supplement dosis en hertest over 3 maanden.

Vitamine D (25-OH): leefstijl en deze waarde

Nederland ligt op ongeveer 52 graden noorderbreedte. Tussen begin oktober en eind maart komt er te weinig UVB (290 tot 315 nm) door. Je huid komt dan niet aan het werk.

Je leeft van wat je in juni tot augustus hebt aangelegd. Je waarde piekt rond september en zit in maart op zijn laagst.

Vergelijk twee uitslagen alleen als je van allebei de maand weet. Van 78 nmol/l in september naar 44 nmol/l in maart is de gewone jaarlijkse golf. Dat is geen verslechtering.

Dezelfde 44 nmol/l in augustus valt juist op. Dan hoor je op je piek te zitten.

Je zit lager met een donkere huid. Melanine vangt UVB weg, dus je hebt meer tijd buiten nodig. Een lagere uitslag hoort ook bij:

  • bedekkende kleding, binnenwerk of nachtdiensten
  • overgewicht: vitamine D hoopt op in vetweefsel, dus er blijft minder over in je bloed
  • hogere leeftijd: je huid bevat minder van de uitgangsstof
  • vetmalabsorptie
  • enzyminducerende medicijnen zoals anti-epileptica en rifampicine, en glucocorticoiden: die versnellen de afbraak

De Gezondheidsraad adviseert een aantal groepen om aan te vullen. Daaronder vallen zwangeren, mensen met een donkere huid, wie weinig buiten komt en iedereen vanaf zeventig. Hoeveel, dat vraag je aan je huisarts of het Voedingscentrum.

Slik je hooggedoseerd biotine, meld dat bij de afname. Het kan sommige 25-OH-D-tests vals verhogen.

Vitamine D (25-OH): veelgestelde vragen

Wat is een goede vitamine D waarde?

Onder de zeventig geldt vanaf 50 nmol/l als voldoende voor je botten. Tussen 30 en 50 nmol/l zit je krap. Onder 30 nmol/l is het een tekort. Boven 75 nmol/l is niet beter, dus daar hoef je niet naartoe te werken.

Hoeveel vitamine D is te laag?

Onder 30 nmol/l heet het een tekort, op elke leeftijd. Ben je zeventig of ouder, dan ligt die grens op 50 nmol/l. Vallen en botbreuken wegen dan zwaarder mee. Hetzelfde getal betekent dus iets anders op je vijfenveertigste dan op je vijfenzeventigste.

Wat zijn de symptomen van een vitamine D tekort?

Vaak merk je niets. Voel je wel iets, dan zit het in je bovenbenen en heupen: opstaan of traplopen kost moeite. Ook botpijn en spierpijn komen voor. Die klachten passen bij van alles, dus je uitslag is de aanleiding voor een gesprek.

Wat is de normale waarde van vitamine D in het bloed?

Je uitslag staat in nmol/l en gaat over 25-OH-D, de opslagvorm. Vanaf 50 nmol/l zit je goed voor je botten. Kijk daarnaast naar de maand van je prik. Was het maart, dan is een lager getal normaal; in september zit je op je top.

Testproducten

Deze marker is opgenomen in de volgende testpanelen.

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad

Vitamine D (25-OH)

€35,-