Wat je vitamine D waarde betekent

Wat je meet is 25-hydroxyvitamine D, kortweg 25-OH-D, uitgedrukt in nmol/l. Zie het als de stand van je voorraadtank en niet als wat je gisteren binnenkreeg: de halfwaardetijd is twee tot drie weken, dus de uitslag dekt grofweg je afgelopen maanden en loopt achter op je zomer en op je winter.

Er bestaat ook een actieve vorm, 1,25-dihydroxyvitamine D, en die wordt hier expres niet bepaald. Hij verdwijnt binnen uren uit je bloed en parathormoon, het hormoon van je bijschildklieren dat je calcium regelt, houdt hem streng op peil. Je lichaam voert de omzetting juist op als de tank bijna leeg is, dus een normale of zelfs hoge actieve waarde sluit een tekort niet uit. Daarom is die bepaling bij een vermoed tekort de verkeerde.

Op je uitslag hoort totaal 25-OH-D te staan, dus D2 en D3 samen. Gebruik je een plantaardig D2-supplement, meld dat dan, want niet elke immunoassay pikt D2 volledig op.

Het lab drukt bij je uitslag een referentiebereik van 50 tot 150 nmol/l af. De Gezondheidsraad gebruikt een andere maat: geen bereik, maar een ondergrens die je het hele jaar moet halen, 30 nmol/l tot je zeventigste en 50 nmol/l daarna. Zit je tussen 30 en 50, dan markeert het lab je dus als laag terwijl de Gezondheidsraad je onder de zeventig voldoende noemt. Wat dat voor jou betekent, bespreek je met je huisarts.

Wat vitamine D doet, verklaart de rest: het zorgt dat je calcium en fosfaat uit je eten opneemt. Raakt je voorraad op, dan neem je minder calcium op, gaat parathormoon omhoog en haalt je lichaam calcium uit je botten om het tekort in je bloed op te vangen. De beoordeling draait dus om je botten en niet om hoe je je voelt.

De Gezondheidsraad werkt niet met een normaalwaarde maar met een ondergrens. Tot je zeventigste is dat 30 nmol/l, het hele jaar door: daaronder heet het een tekort, daarboven voldoende. Vanaf zeventig jaar schuift die grens naar 50 nmol/l, en het Farmacotherapeutisch Kompas noemt op die leeftijd alles onder 35 nmol/l een ernstig tekort. Een streefwaarde boven die ondergrens noemt de Gezondheidsraad niet, dus hoger is hier geen streven.

Het lab drukt daarnaast zijn eigen bereik van 50 tot 150 nmol/l af, en tussen 30 en 50 lopen die twee maten dus uiteen. Lees altijd beide grenzen naast je uitslag, en lees het getal niet op zichzelf: calcium, fosfaat en PTH maken het verhaal af. Is PTH verhoogd terwijl je 25-OH-D laag is, dan heet dat secundaire hyperparathyreoïdie, en dat weegt zwaarder dan het losse vitamine D-getal.

Meet wanneer je klachten hebt die bij een tekort passen, zoals zware bovenbenen, moeite met opstaan of botpijn. Meet ook als je weinig buiten komt, een donkere huid hebt of bedekkende kleding draagt, want dan is de kans op een lage waarde groter.

Let vooral op de maand. In september zit je op je hoogste punt van het jaar en in februari en maart op je laagste, dus wil je twee uitslagen naast elkaar leggen, kies dan dezelfde maand. Anders vergelijk je seizoenen. Nuchter zijn hoeft niet en het tijdstip op de dag maakt niet uit; de uitslag is binnen ongeveer 72 uur bekend.