Calcium te laag of te hoog: lezen met albumine

Bij een gewone bepaling meet het laboratorium het totale calcium in het bloed. Dat totaal bestaat uit drie delen: ongeveer 45 procent zit vast aan eiwitten, vooral aan albumine, nog eens ongeveer 45 procent is vrij, en dat vrije deel heet geïoniseerd calcium, de actieve vorm; de laatste 10 procent zit vast aan andere kleine deeltjes. Je uitslag geeft het totaal van die drie delen samen.

De normaalwaarden voor totaal calcium komen uit Nederlands onderzoek met 7,6 miljoen uitslagen van huisartsen, en ze hangen af van je leeftijd: 2,18 tot 2,55 mmol/l vanaf 19 jaar, 2,23 tot 2,57 mmol/l van 13 tot 19 jaar en 2,29 tot 2,56 mmol/l van 6 tot 13 jaar. De NVKC, de Nederlandse vereniging voor klinische chemie, noemt voor volwassenen 2,10 tot 2,55 mmol/l, en het lab dat deze test uitvoert drukt 2,15 tot 2,55 mmol/l op je uitslag af. Voor vrij calcium in bloed uit een ader noemt de NVKC 1,15 tot 1,33 mmol/l. Referentiewaarden verschillen dus per bron en per laboratorium, en de grenzen op je eigen uitslag zijn leidend.

Je lichaam houdt het calcium in je bloed binnen nauwe grenzen. Dat regelen het bijschildklierhormoon (PTH) en vitamine D samen, en zo nodig haalt je lichaam daarvoor calcium uit je botten. Een normale uitslag zegt daarom niets over je botdichtheid.

Een calcium dat net afwijkt, hoeft geen probleem met calcium zelf te zijn. Bijna de helft van het calcium zit aan eiwitten vast, vooral aan albumine, dus je totale calcium beweegt mee met je albumine, en een lage albumine laat je calcium lager uitvallen terwijl het vrije calcium toch normaal kan zijn.

Om dat te schatten bestaat het gecorrigeerd calcium. Zit je albumine onder de 40 g/l, dan daalt het totale calcium ongeveer 0,2 mmol/l per 10 g/l. Een veelgebruikte formule is gemeten calcium + 0,02 x (40 - albumine in g/l). Een voorbeeld: je calcium is 2,12 mmol/l en je albumine 34 g/l, dus je rekent 2,12 + 0,02 x (40 - 34) = 2,24 mmol/l. Dat valt binnen de normaalwaarde voor volwassenen. Laboratoria gebruiken net iets andere getallen in de formule, en de formule blijft een schatting. Onderzoek laat zien dat hij de calciumstatus vaak verkeerd inschat, het sterkst bij een albumine onder de 30 g/l. In die situatie is een meting van het vrije, geïoniseerde calcium betrouwbaarder, omdat het laboratorium dan direct het deel meet dat niet aan eiwit vastzit.

Een net te hoge uitslag kan ook uit de bloedafname komen. Zit de stuwband lang om je arm, dan dikt het bloed daar wat in en valt het totale calcium hoger uit. Duurt het afbinden korter dan een minuut, dan maakt het vrijwel niets uit. Ook je houding tijdens het prikken kan de waarde verschuiven. Een waarde net buiten de grens wordt daarom vaak opnieuw gemeten, het liefst met een rustige afname en korte stuwing. Blijft je calcium ook bij die herhaling afwijken, dan is het tijd voor je huisarts, die de uitslag samen met andere bloedwaarden leest.

Calcium kun je laten meten bij een algemene check van je gezondheid, en dan het liefst samen met albumine, want zonder albumine is een net afwijkend calcium lastig te lezen. Het volledig metabool onderzoek meet calcium samen met albumine en kreatinine.

Is je calcium bij een eerdere meting net te hoog of te laag uitgevallen, dan is een herhaling zinvol; vraag bij de afname of de stuwband kort om mag blijven, want een lange stuwing kan het calcium hoger laten uitvallen. Is je calcium laag, laat dan ook je magnesium meten, omdat je lichaam bij een laag magnesium minder goed op PTH reageert en het calcium pas herstelt als het magnesium weer op orde is.

Blijft je calcium afwijken, ga dan naar je huisarts, die kijkt naar albumine, PTH, vitamine D, nierfunctie, fosfaat en magnesium. Een afwijkend calcium is geen waarde om zelf te duiden. Je bestelt het bloedonderzoek online, zonder verwijzing van je huisarts. Je bloed wordt afgenomen op een partnerlocatie van een netwerk van onafhankelijke, gecertificeerde laboratoria, de uitslag volgt binnen ongeveer 120 uur, en een BIG-geregistreerde arts beoordeelt elke uitslag.