LDH waarde te hoog: moet je je zorgen maken?

De test kijkt naar al het LDH dat in je bloed zit. Er zijn vijf vormen van dit enzym, de iso-enzymen LDH-1 tot en met LDH-5. Elke vorm zit in andere weefsels. Je hart en je rode bloedcellen bevatten vooral LDH-1, je lever en spieren vooral LDH-4 en LDH-5.

In de cel regelt het enzym de omzetting van lactaat naar pyruvaat. Dat hoort bij de energievoorziening en is verder niet iets waar je op hoeft te letten.

Belangrijker is wat de uitslag wel en niet kan. Wordt LDH gemeten, dan telt het lab alle vijf vormen op tot één getal. Dat getal kan niet aanwijzen waar het LDH vandaan komt. Daarom is LDH in het bloed op zichzelf nooit een diagnose.

Je arts leest de waarde daarom altijd samen met de rest van je bloedbeeld. Zijn je andere waarden normaal en voel je je goed? Dan is een licht verhoogd LDH zelden iets om achteraan te gaan.

Hieronder staan de oorzaken op volgorde van hoe vaak ze voorkomen. Die volgorde is precies wat de meeste mensen missen als ze gaan zoeken.

Als je op LDH zoekt, kom je snel bij kanker uit. Daarom staat dat antwoord hier bovenaan in plaats van onderaan.

LDH is geen kankertest. Het is geen screening, het spoort geen kanker op en het sluit kanker ook niet uit. Bij een paar soorten kanker, zoals lymfeklierkanker en zaadbalkanker, kijken artsen wel naar LDH. Dat doen ze bij iemand bij wie de ziekte al is vastgesteld, om het beloop te volgen. Ze gebruiken het nooit om te kijken of iemand kanker heeft.

Een normale LDH waarde is dus geen bewijs dat je gezond bent. En verhoogde waarden zijn geen aanwijzing dat er iets ernstigs speelt. Voel je je goed en is de rest van je uitslag normaal? Dan zegt een licht verhoogd getal vrijwel zeker iets heel gewoons.

De meest voorkomende oorzaak is het buisje zelf. Bij hemolyse gaan rode bloedcellen kapot in de buis, dus na het prikken. Wanneer rode bloedcellen daar stukgaan, laten ze LDH los dat nooit in jouw lichaam heeft gezeten. Het lab meet dat gewoon mee. Meestal zetten ze er een opmerking bij, maar niet altijd.

Daarna komt sporten. Een zware of ongewone training beschadigt spiervezels en tilt je LDH een paar dagen op. Ook CK is dan verhoogd, en die combinatie maakt het meteen duidelijk.

Daarna komt een recente virusinfectie. Griep of de ziekte van Pfeiffer laten je LDH weken verhoogd.

Ernstige oorzaken bestaan, maar die gaan bijna altijd samen met duidelijke klachten. Plotselinge kortademigheid of pijn op de borst zijn redenen om meteen hulp te zoeken. Dan wacht je geen bloedwaarde af.

Wat gebeurt er als je met deze uitslag naar de huisarts gaat? Meestal begint het gesprek bij je klachten en niet bij het getal. De arts vraagt of je recent ziek bent geweest, of je hard hebt gesport, en hoe de afname verliep.

Daarna kijkt hij naar de rest van je uitslag. Zijn je andere waarden normaal, dan is een herhaling na een paar weken vaak het hele plan. Wijken er meer waarden af, dan volgt een gerichte test naar de vermoede bron.

Wat een arts vrijwel nooit doet, is dezelfde LDH-test meteen opnieuw aanvragen. Dat levert namelijk geen nieuwe informatie op.

Je vraagt LDH zelden apart aan. Meestal zit het gewoon in een panel dat je om een andere reden laat doen. Denk aan een leveronderzoek of een algemeen bloedbeeld.

Een losse LDH-meting levert weinig op. Het getal krijgt pas betekenis naast andere waarden. Zonder die context ga je vooral piekeren over een cijfer dat je niet kunt plaatsen.

Wil je een uitslag die klopt, let dan op twee dingen. Sport niet zwaar in de twee tot drie dagen voor het prikken, want spierarbeid verhoogt je waarde. En drink de avond ervoor genoeg water. Dan gaat het prikken makkelijker en is de kans op hemolyse kleiner.

Heb je al een verhoogde uitslag en verder nergens last van? Dan is een herhaling na een paar weken vaak het verstandigste. Prik dan uitgerust en goed gehydrateerd. Heel vaak is de tweede uitslag gewoon normaal.

Heb je wel klachten, zoals aanhoudende moeheid, bleekheid of koorts? Bespreek de uitslag dan met je huisarts in plaats van zelf een herhaling te plannen.