LDH waarde te hoog: moet je je zorgen maken?

LDH staat voor lactaatdehydrogenase. Op je uitslag heet het soms LD; dat is dezelfde meting. Het eiwit helpt cellen om energie uit suiker te halen, en omdat elke cel dat doet, zit het overal: in je spieren, hart, lever, nieren, longen en in je rode bloedcellen. Het lab meet de hoeveelheid in je bloed in eenheden per liter (U/l).

Daarom is LDH de minst precieze waarde op je uitslag. Een verhoogd getal zegt dat er ergens cellen zijn stukgegaan, en verder niets. Het lab kan niet zien of dat je spieren waren, je rode bloedcellen of iets anders. Voor die vraag kijkt een arts naar de andere waarden op hetzelfde formulier.

De belangrijkste daarvan zijn CK, het eiwit dat bijna alleen uit spieren komt, het volledig bloedbeeld, dat laat zien hoe het met je rode bloedcellen staat, en haptoglobine, dat daalt als rode bloedcellen in je lichaam afbreken. Met die drie erbij weet een arts binnen een minuut waar een hoge LDH vandaan komt.

De normaalwaarden schuiven met de leeftijd mee: 118 tot 251 U/l tussen 19 en 50 jaar, 128 tot 274 tussen 51 en 65, 130 tot 282 tussen 66 en 80. Die grenzen komen uit een Nederlands onderzoek onder meer dan zeven miljoen uitslagen van huisartsen.

Stel, je LDH is 320 en je voelt je prima. Dit zijn de verklaringen die een huisarts afloopt, in volgorde van waarschijnlijkheid.

Eén: het buisje. Rode bloedcellen zitten vol LDH, en als er tijdens de afname een paar kapotgaan, door een lastige prik, een dunne naald of een buisje dat te lang bleef staan, dan zit hun LDH in je monster. Het lab schrijft er dan vaak "hemolyse" bij, en je ziet dat ASAT en kalium ook verhoogd zijn terwijl ALAT normaal is. Dat zegt niets over je lichaam. Opnieuw prikken lost het op.

Twee: sporten. Een zware training beschadigt spiervezels, en die lekken LDH, CK en ASAT in je bloed, soms een week lang. Hoe ongewoner de inspanning, hoe hoger het getal. Dat hoort bij herstel.

Drie: een infectie. Griep, een flinke verkoudheid of de ziekte van Pfeiffer laten LDH weken oplopen, ook als je alweer opgeknapt bent. Vier: bloedarmoede door een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur, waarbij de aanmaak van rode bloedcellen misloopt; het bloedbeeld laat dat zien. Vijf, en zeldzaam: rode bloedcellen die in je lichaam afbreken, met een laag haptoglobine en een dalend hemoglobine.

En kanker? Artsen gebruiken LDH om een kanker die al is vastgesteld in de gaten te houden, bijvoorbeeld lymfeklierkanker, omdat snel groeiende tumoren veel van dit eiwit afgeven. LDH is geen test om kanker te vinden of uit te sluiten. Een licht verhoogde waarde bij iemand zonder klachten wijst niet op kanker, en een normale waarde bewijst niet dat je gezond bent. Heb je wel klachten, gezwollen klieren, nachtzweten, afvallen zonder reden, dan is de LDH niet het punt: die klachten zelf zijn reden om naar je huisarts te gaan.

Je hoeft LDH bijna nooit apart aan te vragen; het zit in de meeste leverpanels en algemene onderzoeken. Krijg je een verhoogde uitslag, dan is de vraag niet "nog een keer LDH?" maar "wat staat ernaast?". CK, ASAT, ALAT, kalium en een bloedbeeld vertellen samen waar het vandaan komt.

Sport niet zwaar in de twee tot drie dagen voor de prik. Na iets nieuws of extreems, een eerste bootcamp, een halve marathon, kan de waarde een week verhoogd blijven, dus wacht dan langer. Nuchter zijn is voor LDH niet nodig.

Staat er "hemolyse" bij je uitslag, of zijn ASAT en kalium ook verhoogd bij een normale ALAT? Vraag dan om een nieuwe prik voordat je er iets van denkt. Is LDH bij een schone afname en na een paar rustige weken nog steeds verhoogd, of heb je klachten, dan bespreek je de hele uitslag met je huisarts.