Leukocyten waarde uitgelegd

De test telt je witte bloedcellen. Die staan op je uitslag als leukocyten, en soms als leucocyten of gewoon als witte bloedcellen. Het zijn drie namen voor hetzelfde. Het getal staat in x10^9/l, wat neerkomt op miljarden cellen per liter bloed.

Bij het laboratorium loopt het gewone bereik voor volwassenen van 4,3 tot 10,0 x10^9/l. Sta je daar net boven of net onder, dan is dat op zichzelf nog geen probleem. Labs hanteren onderling andere grenzen, bijvoorbeeld 4,0 tot 10,0 of 4,5 tot 11,0. Vergelijk je uitslag dus met de kolom referentiewaarden op je eigen rapport. Gebruik geen getal dat je ergens anders leest.

Wat veel mensen niet weten: dit ene getal is eigenlijk een optelsom van vijf soorten cellen. Elk soort doet iets anders.

Dat betekent dat een normaal totaal een scheve verdeling kan verbergen. Weinig van het ene soort naast veel van het andere telt gewoon op tot een normaal getal. Wil je weten hoe jouw verdeling eruitziet, dan heb je de leukocyten differentiatie nodig. Je hoeft voor deze test niet nuchter te zijn.

De vraag die bijna iedereen heeft bij een verhoogd getal is simpel: heb ik een infectie? Het eerlijke antwoord is dat dit getal alleen die vraag niet beantwoordt. Het beweegt namelijk ook zonder infectie, en vaak flink.

Dit zijn de verklaringen die je als eerste moet nalopen, in volgorde van hoe vaak ze voorkomen. Je bent kortgeleden verkouden of ziek geweest; het getal kan daarna nog wekenlang nadagen. Je had een stressvolle periode of een slechte nacht. Je rookt; rokers zitten er structureel ongeveer 1 tot 1,5 x10^9/l boven. Je had kort daarvoor zwaar gesport. Of je had te weinig gedronken, waardoor je bloed wat ingedikt was.

Dat laatste is makkelijk te herkennen. Bij uitdroging stijgen álle celgetallen tegelijk. Staan je leukocyten, je hemoglobine, je hematocriet en je trombocyten allemaal net wat hoger? Dan is indikking veel logischer dan vier aandoeningen tegelijk.

Er speelt ook een dagritme mee. 's Ochtends ligt je getal lager dan later op de dag. Prik je de ene keer om acht uur en de andere keer om vier uur? Dan verklaart alleen dat al een verschil.

Wil je weten of er echt een ontsteking speelt, dan zegt CRP daar meer over dan dit getal. En wil je weten waar een verhoging vandaan komt, kijk dan naar de differentiatie. Veel neutrofielen wijst eerder richting bacterieel. Veel lymfocyten wijst eerder richting viraal.

Eén meting is dus zelden het hele verhaal. Je wilt vooral weten of een afwijking blijft staan bij een herhaalmeting een paar weken later.

Je laat dit meestal meten als onderdeel van een algemene controle. Een andere reden zijn klachten die op een infectie of ontsteking kunnen wijzen. Denk aan koorts die maar terugkomt, infecties die elkaar opvolgen, of vermoeidheid waar je geen verklaring voor hebt.

Plan de afname zo dat je een eerlijk beeld krijgt. Prik uitgerust, en niet binnen 24 uur nadat je zwaar hebt gesport. Drink normaal in de uren ervoor, anders meet je vooral je vochttekort. Nuchter zijn hoeft niet.

Prik zo veel mogelijk op hetzelfde moment van de dag als de vorige keer. Door het dagritme zijn een ochtenduitslag en een middaguitslag lastig met elkaar te vergelijken.

Geef door of je rookt, zwanger bent of medicijnen als prednison gebruikt. Alle drie verschuiven het getal op een voorspelbare manier. Zonder die informatie kan een normale uitslag er afwijkend uitzien.

Was je uitslag een vorige keer licht afwijkend? Laat hem dan na twee tot vier weken opnieuw meten. Een tijdelijke verschuiving na een infectie is dan meestal verdwenen. Vraag de differentiatie er meteen bij aan, want die vertelt je wat het totaal niet kan.